Alışveriş Merkezlerinde OED Zorunluluğu ve 5.000 m² Kuralı
AVM ACİL DURUM HAZIRLIĞI
Satış alanı 5.000 m²’nin üzerinde olan alışveriş merkezlerinin, yürürlükteki düzenleme doğrultusunda 2026 yılı sonuna kadar taşınabilir otomatik şok cihazı olarak da adlandırılan OED bulundurması gerekir. Cihaz planlamasında toplam bina alanı değil, düzenlemede belirtilen satış alanı eşiği esas alınır.
5.000 m² kuralı yalnızca cihaz satın alınması anlamına gelmez. OED’nin gerekli sayıda temin edilmesi, erişilebilir bir noktaya yerleştirilmesi, kayıt ve takip işlemlerinin tamamlanması, çalışabilirliğinin izlenmesi ve acil durum organizasyonuna dahil edilmesi gerekir.
Alışveriş Merkezlerinde OED Zorunluluğu Nedir?
5.000 m² üzeri satış alanına sahip alışveriş merkezleri, OED bulundurulması öngörülen kamusal kullanım alanları arasındadır. Düzenlemenin amacı, sağlık kuruluşu dışında gelişen ani kalp durmalarında acil sağlık ekipleri ulaşıncaya kadar erken müdahale imkânını güçlendirmektir.
OED; göğse yerleştirilen elektrotlar aracılığıyla kişinin kalp ritmini analiz eden ve yalnızca cihazın şok uygulanmasını uygun bulduğu ritimlerde kullanıcıyı yönlendiren tıbbi cihazdır. Her kalp durması vakasında şok vermez ve 112 Acil Çağrı Merkezi, temel yaşam desteği veya profesyonel sağlık hizmetlerinin yerine geçmez.
Kapsama giren AVM
Satış alanı 5.000 m²’nin üzerinde olan alışveriş merkezleri düzenlemenin ilk uygulama aşamasında yer alır.
Uygulama takvimi
Bu kapsamdaki alışveriş merkezleri için OED bulundurma planının 2026 yılı sonuna kadar tamamlanması öngörülür.
Kayıt ve takip
Cihazın tıbbi cihaz kayıtları ile yerleşim, seri numarası ve konum bilgilerinin ilgili sistemlerde doğru şekilde yönetilmesi gerekir.
Çalışabilirlik
Batarya, elektrot, periyodik kontrol ve cihaz durumunun izlenmesi, cihazın yalnızca satın alınmasından daha geniş bir sorumluluktur.
Alan tanımını doğru belirleyin
5.000 m² eşiği değerlendirilirken AVM’nin arsa alanı, toplam yapı inşaat alanı veya otopark alanı yerine düzenlemede geçen satış alanı kavramı dikkate alınmalıdır. Tereddüt halinde ruhsat, mimari proje ve resmî alan kayıtları üzerinden yetkili idareden görüş alınması uygun olur.
5.000 m² Kuralı Nasıl Uygulanır?
OED yükümlülüğü, satış alanı 5.000 m²’yi aşan alışveriş merkezleri bakımından değerlendirilir. Metindeki “üzeri” ifadesi nedeniyle tam 5.000 m² olarak kayıtlı alan ile 5.000 m²’yi aşan alanın aynı kabul edilmemesi gerekir; kesin değerlendirme güncel resmî kayıt ve düzenleme metni üzerinden yapılmalıdır.
AVM yönetimi öncelikle satış alanının hangi resmî belgede ve hangi yöntemle hesaplandığını doğrulamalıdır. Ortak alan, teknik hacim, otopark, depo veya kiralanabilir alan gibi farklı ölçümlerin satış alanıyla karıştırılması, yükümlülük analizinin hatalı yapılmasına neden olabilir.
| Durum | İlk değerlendirme | Yapılması gereken |
|---|---|---|
| Satış alanı 5.000 m²’nin altında | Bu özel AVM eşiği bakımından kapsam dışında olabilir. | Alan kaydını doğrulayın; tesiste başka bir yükümlülük kategorisi bulunup bulunmadığını ayrıca inceleyin. |
| Satış alanı tam 5.000 m² | “5.000 m² üzeri” ifadesi nedeniyle özel değerlendirme gerekir. | Resmî kayıtları ve güncel uygulama açıklamalarını yetkili idareyle teyit edin. |
| Satış alanı 5.000 m²’nin üzerinde | AVM, OED bulundurma kapsamına girer. | Cihaz sayısı, konumlandırma, kayıt, takip ve bakım planını 2026 sonuna kadar tamamlayın. |
| Alan bilgileri birbiriyle uyuşmuyor | Sağlıklı kapsam değerlendirmesi yapılamaz. | Ruhsat, proje, işletme ve alan belgelerini karşılaştırarak satış alanını resmî olarak netleştirin. |
Alışveriş Merkezinde Kaç OED Bulunmalıdır?
5.000 m² üzeri satış alanına sahip ve 10.000 m²’nin altında kalan bir AVM’de en az bir OED; daha büyük AVM’lerde ise her 10.000 m² için en az bir OED planlanır. Sayısal hesap, erişim süresi ve yapının fiziksel bölümleriyle birlikte değerlendirilmelidir.
Yalnızca matematiksel asgari sayıya odaklanmak yeterli değildir. Çok katlı, uzun koridorlu, birbirinden uzak bloklara sahip veya yoğun ziyaretçi trafiği bulunan bir AVM’de cihazların olay yerine zamanında ulaştırılabilmesi için ek cihaz gerekebilir.
| Satış alanı | Kapsam durumu | Asgari planlama yaklaşımı |
|---|---|---|
| 4.800 m² | 5.000 m² üzeri AVM eşiğinin altında | Bu eşik yönünden zorunluluk doğmayabilir; gönüllü risk değerlendirmesi yapılabilir. |
| 7.500 m² | Kapsamda | En az bir OED |
| 9.900 m² | Kapsamda | En az bir OED |
| 15.000 m² | Kapsamda | Her 10.000 m² için asgari sayı hesabı ve erişim analizi birlikte yapılmalıdır. |
| Çok bloklu veya çok katlı AVM | Kapsam alanına göre belirlenir | Asgari sayıya ek olarak mesafe, kat ve geçiş kısıtları değerlendirilmelidir. |
Cihaz sayısı yalnızca metrekare hesabı değildir
OED’ye erişimin mümkün olduğunca hızlı olması hedeflenir. Katlar arasında kontrollü geçiş, kapalı mağaza alanları, uzun yürüme mesafeleri veya ayrı bina blokları bulunuyorsa asgari cihaz sayısının üzerinde planlama gerekebilir.
OED Alışveriş Merkezinde Nereye Yerleştirilmelidir?
OED; kolay görülen, yönlendirme işaretleri bulunan, yetkisiz erişime karşı kontrollü fakat acil durumda hızla ulaşılabilen bir noktaya yerleştirilmelidir. Kat girişleri, yemek alanları, sinema bölümü ve güvenlik noktaları AVM’ler için öncelikli yerler arasında değerlendirilir.
Konum seçilirken yalnızca ziyaretçi yoğunluğu değil, cihazın farklı bölgelere taşınma süresi de dikkate alınmalıdır. Kilitli bir yönetim odasında tutulan veya yönlendirme levhası bulunmayan cihaz, teknik olarak binada mevcut olsa bile acil durumda etkin erişim sağlamayabilir.
Kat girişleri
Asansör, yürüyen merdiven ve ana dolaşım akslarına yakın noktalar farklı bölümlere erişimi kolaylaştırabilir.
Yemek alanı
Ziyaretçi yoğunluğunun yüksek olduğu yemek katları, yerleşim analizinde öncelikli alanlar arasında ele alınabilir.
Sinema alanı
Toplu kullanım, kapalı salonlar ve yoğun seans saatleri nedeniyle sinema bölümü erişim planına dahil edilmelidir.
Güvenlik noktası
Sürekli personel bulunan güvenlik noktaları cihaz takibi, olay bildirimi ve yönlendirme açısından uygun olabilir.
Yerleşim kontrolünde sorulması gerekenler
- Cihaz ana ziyaretçi güzergâhından kolayca görülebiliyor mu?
- Standart ve anlaşılır yönlendirme işaretleri bulunuyor mu?
- Yoğun saatlerde cihaza erişimi engelleyen kapı veya güvenlik prosedürü var mı?
- Katlar ve bloklar arasındaki erişim süresi ölçüldü mü?
- Dolap veya taşıma çantası cihazın çevresel koşullarına uygun mu?
- Sorumlu personel cihazın yerini ve bildirim prosedürünü biliyor mu?
AVM İçin OED Seçiminde Hangi Kriterler Aranmalıdır?
AVM için seçilecek OED’nin güncel mevzuatta belirtilen tıbbi cihaz, teknik bağlantı, dil, kayıt ve takip koşullarını karşılaması gerekir. Ürün seçimi yalnızca fiyat veya marka karşılaştırmasıyla sınırlandırılmamalıdır.
Cihazın Ürün Takip Sistemi’nde tıbbi cihaz olarak kayıtlı olması, gerekli dil ve sesli yönlendirme özelliklerini sunması ve düzenlemede tarif edilen verileri OED-Net’e aktarabilme kabiliyetine sahip olması temel inceleme başlıkları arasındadır. ÜTS kaydı ile OED-Net bağlantısı farklı işlevlerdir; biri diğerinin yerine geçmez.
| Kontrol başlığı | Neden önemlidir? | Doğrulama yaklaşımı |
|---|---|---|
| ÜTS kaydı | Ürünün tıbbi cihaz kayıt durumunun doğrulanmasını sağlar. | Ürün ve firma kayıtlarını güncel sistem üzerinden kontrol edin. |
| OED-Net uyumu | Çalışabilirlik, batarya, konum ve ilgili cihaz verilerinin aktarımı açısından gereklidir. | Üreticinin teknik belgesini ve entegrasyon beyanını inceleyin. |
| Dil ve sesli komutlar | Kullanıcının acil durumda cihaz yönlendirmelerini takip etmesine yardımcı olur. | Türkçe ve İngilizce dil seçeneklerini cihaz üzerinde doğrulayın. |
| Batarya ve elektrot takibi | Sarf malzemelerinin süresi dolduğunda cihaz kullanılamayabilir. | Son kullanma tarihleri, durum göstergeleri ve yenileme prosedürü için kayıt oluşturun. |
| Satış kanalı ve bildirim | Tekil ürün hareketlerinin ve edinim işlemlerinin mevzuata uygun yürütülmesini destekler. | Tıbbi cihaz satış merkezi yetki belgesine sahip tedarikçi ve ÜTS bildirim sürecini doğrulayın. |
Teknik uygunluğu belgeyle doğrulayın
Bir ürünün “OED” olarak pazarlanması, güncel düzenlemedeki bütün kayıt, bağlantı ve takip koşullarını karşıladığını tek başına göstermez. Satın alma öncesinde ürün kaydı, teknik doküman, sarf malzemeleri ve veri aktarım kabiliyeti ayrı ayrı incelenmelidir.
AVM Yönetimi OED Zorunluluğuna Nasıl Hazırlanmalıdır?
AVM yönetimi hazırlığa satış alanını doğrulayarak başlamalı; ardından cihaz sayısını, konumları, tedarik belgelerini ve sürdürülebilir bakım planını birlikte oluşturmalıdır. Sürecin tek bir satın alma işlemi olarak görülmesi uygulama açıklarına yol açabilir.
-
Satış alanını doğrulayın
Ruhsat, onaylı mimari proje ve işletme belgelerindeki alan bilgilerini karşılaştırın. Değerlendirmeyi toplam yapı alanı yerine satış alanı üzerinden yapın.
-
AVM erişim haritasını çıkarın
Katları, blokları, güvenlik geçişlerini, yoğun ziyaretçi bölgelerini ve olay yerine ulaşma sürelerini inceleyin.
-
Cihaz sayısını belirleyin
Her 10.000 m² için öngörülen asgari sayıyı hesaplayın; 10.000 m² altındaki kapsamdaki AVM için en az bir cihaz planlayın. Fiziksel erişim zorluklarında ek cihaz değerlendirin.
-
Ürün ve tedarikçiyi doğrulayın
ÜTS kaydı, OED-Net veri aktarım kabiliyeti, dil seçenekleri, teknik belgeler ve satış merkezi yetki durumunu inceleyin.
-
Konumlandırma ve işaretlemeyi tamamlayın
Cihazı görünür, kolay erişilebilir ve yoğun alanlara hizmet verecek bir noktaya yerleştirin. Yönlendirme levhalarını ve acil durum haritalarını güncelleyin.
-
Kayıt ve takip işlemlerini yapın
Seri numarası, konum, kat ve yerleşim bilgilerini ilgili sisteme kaydettirin; cihazın tekil bildirim işlemlerinin tamamlandığını kontrol edin.
-
Bakım planı oluşturun
Batarya seviyesi, elektrot son kullanma tarihi, cihaz durum göstergesi, periyodik testler ve olay sonrası sarf yenilemesi için sorumlu ve takvim belirleyin.
-
Acil durum prosedürünü güncelleyin
112 araması, temel yaşam desteği, OED’nin olay yerine ulaştırılması, kalabalık yönetimi ve sağlık ekibinin karşılanması görevlerini yazılı hale getirin.
Acil Durumda OED Nasıl Ele Alınmalıdır?
Yanıt vermeyen ve normal solumayan bir kişi görüldüğünde 112 hızla aranmalı, temel yaşam desteği başlatılmalı ve OED mümkün olan en kısa sürede olay yerine getirilmelidir. Cihaz açıldıktan sonra sesli ve görsel komutlar izlenmelidir.
OED kalp ritmini analiz eder ve şok gerekip gerekmediğine cihaz karar verir. Analiz veya şok sırasında kimsenin kişiye temas etmemesi gerekir. Cihaz şok önermese bile temel yaşam desteği ve cihaz yönlendirmeleri, profesyonel sağlık ekibi devralıncaya kadar sürdürülür.
OED, acil yardım zincirinin bir parçasıdır
Cihazın bulunması tek başına yeterli değildir. Erken fark etme, 112’nin aranması, kaliteli temel yaşam desteği, OED’nin hızla uygulanması ve profesyonel sağlık hizmetinin devamı bir bütün olarak planlanmalıdır.
AVM acil durum organizasyonunda görevler
- Bir personel 112 Acil Çağrı Merkezi ile iletişimi yürütmelidir.
- Bir personel en yakın OED’yi olay yerine getirmelidir.
- Güvenlik ekibi olay çevresini ve kalabalığı kontrol etmelidir.
- Başka bir görevli sağlık ekibini girişte karşılayıp olay yerine yönlendirmelidir.
- Kullanım sonrasında olay kaydı, cihaz kontrolü ve sarf malzemesi yenilemesi yapılmalıdır.
Alışveriş Merkezlerinde OED Hakkında Sık Sorulan Sorular
AVM yönetimlerinin en sık sorduğu konular alan hesabı, cihaz adedi, yerleşim, kullanım yetkisi ve bakım sorumluluğudur. Aşağıdaki yanıtlar uygulama planının temel çerçevesini açıklar.
Satış alanı tam 5.000 m² olan AVM’de OED zorunlu mu?
Düzenlemede “5.000 m² üzeri satış alanı” ifadesi kullanıldığı için tam 5.000 m² ile bu değeri aşan alan farklı değerlendirilebilir. Kesin uygulama için resmî alan kaydı ve yetkili idarenin güncel açıklaması esas alınmalıdır.
7.000 m² satış alanı olan AVM’de kaç OED gerekir?
5.000 m² üzeri ve 10.000 m² altındaki bir AVM için en az bir OED öngörülür. Ancak kat, blok ve erişim süresi analizi ek cihaz ihtiyacı doğurabilir.
OED yalnızca güvenlik personeli tarafından mı kullanılabilir?
OED, sesli ve görsel yönlendirmelerle kullanıcının adımları takip etmesini sağlayan bir cihazdır. Bununla birlikte AVM personelinin temel ilk yardım ve OED farkındalığı konusunda hazırlanması, müdahalenin daha düzenli yürütülmesini destekler.
OED kilitli dolapta tutulabilir mi?
Acil durumda erişimi geciktiren kilitli bir alan uygun değildir. Dolap kullanılıyorsa görünür, işaretli, cihazın çevresel koşullarına uygun ve hızlı erişime izin veren bir çözüm tercih edilmelidir.
OED’nin bakımından kim sorumludur?
Cihazı edinen işletme; çalışabilirlik, batarya, elektrot, periyodik kontrol, konum ve kayıt bilgilerinin güncel tutulması için sorumluluk ve takip düzeni oluşturmalıdır. Teknik işlemler üretici talimatları ve ilgili hizmet koşullarına göre yürütülmelidir.
OED her kalp durmasında şok verir mi?
Hayır. OED kişinin kalp ritmini analiz eder ve yalnızca şok uygulanabilir bir ritim algıladığında şok önerir veya cihaz tipine göre uygular. Şok önerilmediğinde temel yaşam desteği ve 112 yönlendirmeleri sürdürülür.
OED PLANLAMA VE TEDARİK
AVM’niz İçin OED Uyum Planını Oluşturun
Satış alanı, bina yerleşimi, cihaz sayısı, konumlandırma ve teknik uygunluk başlıklarını birlikte değerlendirmek için Biltek Medikal ile iletişime geçebilirsiniz.
Kaynakça
- Resmî Gazete — Taşınabilir Otomatik Şok Cihazı (OED) Hakkında Yönetmelik, 9 Aralık 2025.
- T.C. Sağlık Bakanlığı Acil Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü — Otomatik Eksternal Defibrilatör Rehberi.
- T.C. Sağlık Bakanlığı Acil Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü — Yerli OED Projesi Tanıtım Duyurusu, 3 Aralık 2025.
- Ürün Takip Sistemi — Tıbbi cihaz ve tekil ürün kayıt uygulamaları.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İşletmeye özel kapsam, alan hesabı ve uygulama yükümlülükleri için güncel resmî mevzuat ile yetkili idare açıklamaları esas alınmalıdır.