Havalimanları ve Uçaklarda OED Cihazı Gereklilikleri
Havacılıkta Acil Müdahale Hazırlığı
Türkiye’de yolcuya hizmet veren havalimanı alanları ile yolcu taşımacılığı yapan uçaklarda OED cihazı bulundurulması, 2026 yılı sonuna kadar uygulanması öngörülen düzenlemeler arasındadır. Havalimanlarında cihaz sayısı alan ve kat yapısına göre belirlenirken her uçakta en az bir OED bulunması öngörülmektedir.
Otomatik Eksternal Defibrilatör, ani kalp durmasında kişinin kalp ritmini analiz eden ve yalnızca şoklanabilir ritim tespit ettiğinde elektriksel müdahale gerçekleştiren taşınabilir bir tıbbi cihazdır. Cihazın bulunması tek başına yeterli değildir; erişilebilir konumlandırma, bakım, kayıt, sorumlu personel ve kullanım sonrası yeniden hazırlama süreçleri birlikte yönetilmelidir.
Türkiye’de OED cihazlarına ilişkin yasal çerçeve nedir?
Türkiye’de OED cihazlarının bulundurulması, teknik özellikleri, konumlandırılması, kullanımı, bakımı ve kayıt süreçleri Taşınabilir Otomatik Şok Cihazı Yönetmeliği ile bu yönetmeliğe dayanılarak yayımlanan OED Rehberi kapsamında düzenlenmektedir.
9 Aralık 2025 tarihli ve 33102 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan düzenleme 1 Ocak 2026 itibarıyla yürürlüğe girmiştir. Sağlık Bakanlığı tarafından Nisan 2026’da yayımlanan OED Rehberi ise cihazların bulunması gereken alanları, asgari cihaz sayılarını ve teknik koşulları ayrıntılandırmaktadır.
Havalimanı ve uçaklar açıkça sayılmaktadır
OED Rehberi, 2026 yılı sonuna kadar cihaz bulundurulması gereken yerler arasında havaalanlarında yolcuya hizmet veren alanları ve yolcu taşımacılığı yapan uçakları belirtmektedir.
Havalimanı işletmecileri ile hava yolu işletmeleri açısından yükümlülük yalnızca cihaz satın alınması şeklinde değerlendirilmemelidir. Cihazların ilgili kayıt sistemlerine uygunluğu, çalışır durumda tutulması, sorumlularının belirlenmesi ve acil durumda gecikmeden erişilebilir olması da sürecin parçalarıdır.
Havalimanlarında kaç OED cihazı bulunmalıdır?
Yolcuya hizmet veren her havalimanında en az bir OED bulunması; ayrıca her 10.000 metrekare için bir cihaz ve her katta en az bir cihaz bulundurulması öngörülmektedir.
| Değerlendirme alanı | Asgari yaklaşım | Operasyonel açıklama |
|---|---|---|
| Havalimanı geneli | Her havalimanında en az bir OED | Terminalin büyüklüğünden bağımsız olarak temel asgari cihaz sayısıdır. |
| Hizmet alanı | Her 10.000 m² için bir OED | Yolcuya hizmet verilen alanların toplam büyüklüğü dikkate alınarak sayı planlanmalıdır. |
| Kat yapısı | Her katta en az bir OED | Bir kattaki cihazın başka kattaki ihtiyacı karşılayacağı varsayılmamalıdır. |
| Öncelikli noktalar | Yolcu yoğunluğu yüksek bölgeler | Girişler, güvenlik noktaları, biniş kapıları ve bagaj alanları öncelikli değerlendirilmelidir. |
Alan ve kat ölçütlerinin birlikte değerlendirilmesi gerekir. Örneğin çok katlı bir terminalde yalnızca toplam metrekareye göre yapılan hesap, bazı katların cihazsız kalmasına yol açmamalıdır. İşletmeci, hem metrekare hesabını hem de her katta en az bir cihaz bulunması koşulunu karşılayacak bir yerleşim planı oluşturmalıdır.
Cihaz sayısı tek başına yeterli değildir
OED’nin kilitli bir odada, personel kartı gerektiren bir bölümde veya yolcu akışından uzak bir noktada bulunması acil erişimi geciktirebilir. Yer seçimi, görünürlük ve ulaşılabilirlik birlikte değerlendirilmelidir.
Yolcu uçaklarında OED bulundurmak gerekli midir?
Sağlık Bakanlığı OED Rehberi’ne göre yolcu taşımacılığı yapan her uçakta en az bir OED cihazı bulundurulması öngörülmektedir.
Cihazın kabin ekibinin erişebileceği görünür bir dolapta saklanması belirtilmektedir. Bu yaklaşım, cihazın uçuş sırasında meydana gelebilecek ani kalp durmasında hızla kabine ulaştırılmasını amaçlar.
Her uçakta en az bir cihaz
Filo planlaması yapılırken OED’nin yalnızca belirli uçak tiplerinde değil, yolcu taşımacılığı yapan her uçakta bulunması esas alınmalıdır.
Kabin ekibi erişimi
Cihazın konumu kabin ekibince bilinmeli, erişim bagaj veya servis ekipmanı nedeniyle engellenmemelidir.
Uçuş öncesi kontrol
Batarya durumu, cihazın hazır göstergesi, pedlerin ambalajı ve son kullanma tarihleri işletmenin kontrol prosedürüne dahil edilmelidir.
Kullanım sonrası hazırlık
Kullanılan pedler yenilenmeli, olay verileri ilgili süreçlere göre saklanmalı ve cihaz yeniden operasyona hazır hale getirilmelidir.
Uçakta OED bulunması, temel yaşam desteğinin veya profesyonel tıbbi yardım koordinasyonunun yerine geçmez. Ani kalp durması şüphesinde kabin ekibi acil durum prosedürünü başlatmalı, temel yaşam desteğini uygulamalı ve OED’nin sesli ya da görsel yönlendirmelerini izlemelidir.
Havalimanı ve uçaklarda kullanılacak OED hangi özellikleri taşımalıdır?
Kullanılacak OED cihazının Ürün Takip Sistemi’ne tıbbi cihaz olarak kayıtlı olması ve Sağlık Bakanlığı rehberinde tanımlanan asgari teknik şartları karşılaması gerekir.
Dil ve yönlendirme
Cihazda asgari Türkçe ve İngilizce dil seçeneği ile sesli komut özelliği bulunmalıdır.
Çevresel dayanım
Rehberde en az IP54 koruma sınıfı ile serbest düşme, çarpma ve titreşim testlerinden geçmiş olma koşulları belirtilmektedir.
Yetişkin ve pediatrik kullanım
Bir yetişkin ve bir pediatrik ped ya da çocuklar için uygun enerji azaltıcı sistem bulunmalıdır.
OED-Net veri aktarımı
Cihazın çalışabilirlik, batarya, hareket, konum, test ve EKG bilgilerini OED-Net sistemine aktarabilmesi öngörülmektedir.
Rehber ayrıca bifazik dalga formu, temel yaşam desteği sırasında metronom veya eşdeğer geri bildirim, düşük batarya uyarısı ve kolay değiştirilebilir batarya gibi özellikleri tanımlar. Satın alma şartnamesi hazırlanırken yalnızca cihazın ticari adı değil, bu teknik ve operasyonel koşullar dikkate alınmalıdır.
ÜTS kaydı ile OED-Net entegrasyonu aynı işlem değildir
Ürün Takip Sistemi kaydı cihazın tıbbi cihaz kayıt durumuyla ilgilidir. OED-Net entegrasyonu ise cihazın konum, çalışabilirlik ve olay verilerinin ulusal sisteme aktarılmasına yönelik ayrı bir bilişim sürecidir.
OED cihazları havalimanında nasıl konumlandırılmalıdır?
OED cihazları yüksek yolcu sirkülasyonu bulunan, kolay görülebilen ve acil durumda gecikmeden erişilebilen noktalara yerleştirilmelidir.
Havalimanlarında giriş alanları, güvenlik kontrol noktaları, biniş kapıları ve bagaj teslim alanları öncelikli bölgeler arasında sayılmaktadır. Bununla birlikte her terminalin yolcu hareketleri, fiziksel bölmeleri, kat sayısı, pasaport geçişleri ve kontrollü alanları farklı olduğundan yerleşim kararı saha analiziyle desteklenmelidir.
-
Yolcu akışını haritalayın
Giden yolcu, gelen yolcu, transit, dış hat, iç hat ve bagaj alanlarındaki günlük hareket rotalarını ayrı ayrı değerlendirin.
-
Fiziksel engelleri belirleyin
Güvenlik kapıları, pasaport kontrolü, merdivenler, asansörler ve erişim kontrollü geçişlerin müdahale süresine etkisini inceleyin.
-
Görünür dolap ve işaretleme kullanın
Cihazın bulunduğu nokta standart yönlendirme işaretleriyle belirtilmeli ve dolap acil erişimi güçleştirmemelidir.
-
Erişilebilirliği test edin
Farklı noktalardan cihazın alınması ve olay yerine ulaştırılması tatbikatlarla değerlendirilmelidir.
-
Konumu kayıt altında tutun
Cihazın fiziksel yeri kurum envanterinde ve ilgili ulusal kayıt sisteminde güncel tutulmalıdır.
OED cihazlarının bakım ve kayıt sorumluluğu kimdedir?
OED’yi edinen havalimanı veya hava yolu işletmesi, cihazın çalışır ve kullanıma hazır durumda tutulmasından sorumludur.
Her cihaz için bir sorumlu ve yedek sorumlu personel belirlenmesi, kontrollerin kayıt altına alınması, bakım işlemlerinin yaptırılması ve kullanım sonrasında cihazın yeniden hazır hale getirilmesi gerekir.
| Kontrol konusu | Kontrol edilecek unsur | Uygunsuzluk durumunda işlem |
|---|---|---|
| Hazır göstergesi | Cihazın kendi kendine test sonucu ve durum uyarısı | Cihaz hizmet dışı işaretlenmeli ve teknik süreç başlatılmalıdır. |
| Batarya | Seviye, uyarı durumu ve üretici kullanım süresi | Uygun batarya ile değişim yapılmalı ve kayıt güncellenmelidir. |
| Elektrotlar | Ambalaj bütünlüğü, yetişkin ve pediatrik seçenek, son kullanma tarihi | Hasarlı, açılmış veya süresi dolmuş pedler değiştirilmelidir. |
| Dolap ve işaretleme | Görünürlük, erişim, yönlendirme levhaları ve fiziksel engeller | Yerleşim ya da işaretleme acil erişimi destekleyecek şekilde düzeltilmelidir. |
| Kayıt ve bağlantı | Konum, sorumlu kişi, test bilgisi ve veri aktarım durumu | Envanter ve ilgili sistem kayıtları güncellenmelidir. |
| Kullanım sonrası | Olay kaydı, ped ve sarf malzeme durumu, cihazın yeniden hazırlanması | Cihaz tekrar hizmete alınmadan tüm eksikler tamamlanmalıdır. |
Kontrol sıklığı; cihazın üretici talimatları, kurum prosedürleri, kendi kendine test sistemi ve çalışma ortamına göre belirlenmelidir. Uçaklarda titreşim, sıcaklık değişimi ve filo rotasyonu; havalimanlarında ise kamusal erişim ve fiziksel çevre koşulları kontrol planına dahil edilmelidir.
Havalimanı ve hava yolu işletmeleri uyum sürecini nasıl planlamalıdır?
Uyum süreci cihaz adedi hesabı, teknik uygunluk, yerleşim, sorumlu personel, eğitim, kayıt ve sürdürülebilir bakım başlıklarını kapsayan kurumsal bir planla yürütülmelidir.
-
Mevcut durumu tespit edin
Terminal alanlarını, katları, mevcut OED cihazlarını, uçak filosunu ve cihazların kayıt durumunu envanterleyin.
-
Asgari ihtiyacı hesaplayın
Her havalimanı, her kat ve her 10.000 metrekare ölçütlerini birlikte uygulayın; yolcu uçakları için uçak başına en az bir cihaz planlayın.
-
Teknik uygunluğu doğrulayın
ÜTS kaydı, dil seçenekleri, çevresel koruma, pediatrik kullanım, batarya, ped ve OED-Net uyumluluğunu belge üzerinden kontrol edin.
-
Yerleşim planını oluşturun
Terminaldeki yoğunluk noktalarını, kontrollü geçişleri ve katlar arası erişimi dikkate alın. Uçaktaki dolabın kabin ekibince kolay erişilebilir olmasını sağlayın.
-
Sorumluları tanımlayın
Her cihaz için sorumlu ve yedek sorumlu belirleyerek kontrol, arıza bildirimi ve kullanım sonrası hazırlama görevlerini yazılı hale getirin.
-
Eğitim ve tatbikat yapın
İlk yardım, temel yaşam desteği, OED kullanımı ve acil çağrı koordinasyonunu kurumun eğitim programına dahil edin.
-
Sürekli izleme uygulayın
Batarya, ped, çalışabilirlik, konum ve kayıt bilgilerini düzenli olarak izleyerek uygunsuzlukları gecikmeden giderin.
Satın almadan önce belge doğrulaması yapın
Teknik şartnamede talep edilen her özellik üretici belgesiyle doğrulanmalıdır. Farklı bir modelin teknik özellikleri satın alınacak cihaza aktarılmamalı; cihaz, ped, batarya ve veri aktarım özellikleri model bazında kontrol edilmelidir.
Havalimanları ve uçaklarda OED hakkında sık sorulan sorular
OED uygulamasında en sık karşılaşılan sorular cihaz sayısı, konum, kullanım yetkinliği ve bakım sorumluluğu üzerinde yoğunlaşmaktadır.
Her havalimanında OED bulunmalı mı?
Sağlık Bakanlığı OED Rehberi, yolcuya hizmet veren her havalimanında en az bir cihaz bulunmasını; alan ve kat sayısına göre ek cihaz planlanmasını öngörmektedir.
Her yolcu uçağında OED gerekli mi?
Rehberde yolcu taşımacılığı yapan her uçakta en az bir OED cihazının, kabin ekibinin erişebileceği görünür bir dolapta bulunması belirtilmektedir.
OED’yi yalnızca sağlık personeli mi kullanabilir?
OED cihazları kullanıcıya sesli ve görsel komutlarla rehberlik edecek şekilde tasarlanır. Bununla birlikte kurumlarda ilk yardım ve OED eğitimlerinin planlanması, müdahalenin daha düzenli yürütülmesini destekler.
OED her kalp durmasında şok verir mi?
Hayır. Cihaz kalp ritmini analiz eder ve yalnızca şoklanabilir bir ritim tespit ettiğinde şok uygular. Şok önerilmese bile cihazın yönlendirmelerine göre temel yaşam desteğine devam edilmelidir.
OED bakımından kim sorumludur?
Cihazı edinen ve işleten kurum; çalışabilirliği sağlamak, sorumlu personel belirlemek, kontrol kayıtlarını tutmak, bakım yaptırmak ve kullanım sonrası cihazı yeniden hazırlamakla sorumludur.
OED bulunması 112 çağrısının yerini alır mı?
Hayır. OED, acil çağrı, temel yaşam desteği ve profesyonel sağlık yardımının yerine geçmez. Ani kalp durması şüphesinde acil yardım sistemi etkinleştirilmeli ve müdahale eş zamanlı yürütülmelidir.
Kurumsal OED Planlaması
Havalimanı veya uçak filosu için OED çözümü
Cihaz seçimi, teknik belge değerlendirmesi, konumlandırma, sarf malzeme takibi ve kurumsal ihtiyaç planlaması hakkında Biltek Medikal ile iletişime geçebilirsiniz.
Kaynakça
- T.C. Resmî Gazete, 9 Aralık 2025 tarihli ve 33102 sayılı Taşınabilir Otomatik Şok Cihazı Yönetmeliği.
- T.C. Sağlık Bakanlığı Acil Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Otomatik Eksternal Defibrilatör Rehberi, 17 Nisan 2026.
- T.C. Sağlık Bakanlığı Acil Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü, OED Entegrasyon ve Bilişimi Kılavuzu duyurusu, 17 Nisan 2026.
- Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü, kabin sağlık ekipmanları ve uçuş operasyonlarına ilişkin yayımlanmış bilgilendirme belgeleri.