Otomatik Defibrilatör Nasıl Kullanılır? Adım Adım OED Kullanımı
OED kullanım rehberi
Otomatik defibrilatör kullanmak için önce ortam güvenliğini sağlayın, kişinin bilincini ve normal solunumunu kontrol edin, 112’yi aratın ve temel yaşam desteğine başlayın. OED geldiğinde cihazı açın, pedleri çıplak göğse yapıştırın ve sesli-görsel komutları kesintisiz izleyin.
Otomatik eksternal defibrilatör, kişinin kalp ritmini pedler aracılığıyla analiz eder ve yalnızca cihaz uygun gördüğünde şok önerir ya da tam otomatik modellerde şoku kendisi uygular. Cihaz, 112 acil yardım çağrısının ve göğüs basılarının yerine geçmez; bu müdahaleleri destekler.
OED Ne Zaman Kullanılmalıdır?
OED, tepki vermeyen ve normal solumayan bir kişide ani kalp durması şüphesi bulunduğunda mümkün olan en kısa sürede kullanılmalıdır. Kişinin yalnızca hareketsiz olması yeterli değildir; bilinç ve normal solunum birlikte değerlendirilmelidir.
Kişi omuzlarından nazikçe uyarıldığında yanıt vermiyor, normal nefes almıyor veya yalnızca düzensiz ve iç çekme biçiminde soluklar alıyorsa acil yardım süreci başlatılmalıdır. Solunumu değerlendirirken gereksiz zaman kaybedilmemeli; emin olunamıyorsa 112 görevlisinin yönlendirmesi izlenmelidir.
Bilinç yok
Kişi seslenmeye ve omuzlarına nazikçe dokunulmasına anlamlı yanıt vermez.
Normal solunum yok
Göğüs düzenli biçimde yükselip alçalmaz veya yalnızca anormal, seyrek iç çekmeler görülür.
Acil yardım çağrısı
112 aranır; mümkünse bir kişiden OED’yi getirmesi ve çağrı sürecini yürütmesi istenir.
Temel yaşam desteği
OED gelene kadar veya cihaz hazırlanırken göğüs basılarına ara vermeden devam edilir.
Normal soluyan kişiye OED uygulanmaz
Kişi bilinçsiz fakat normal soluyorsa uygun pozisyonda izlenmeli, hava yolu ve solunumu takip edilmeli ve 112’nin yönlendirmesine uyulmalıdır. OED pedlerini takmak için normal soluyan bir kişinin müdahalesini geciktirmeyin.
OED Gelmeden Önce Ne Yapılır?
OED gelmeden önce ortam güvenliği kontrol edilir, kişiden yanıt alınmaya çalışılır, 112 aranır ve normal solunum yoksa temel yaşam desteğine başlanır. Birden fazla kurtarıcı varsa görevlerin açık biçimde paylaşılması müdahaleyi hızlandırır.
-
Ortam güvenliğini değerlendirin
Trafik, elektrik, yangın, su, kimyasal madde veya düşen cisim gibi tehlikeler bulunuyorsa önce kendinizin ve çevredekilerin güvenliğini sağlayın. Kurtarıcının tehlikeye girmesi yeni yaralanmalara yol açabilir.
-
Kişinin yanıtını kontrol edin
Yüksek sesle “İyi misiniz?” diye sorun ve omuzlarına nazikçe dokunun. Yanıt yoksa çevreden belirli bir kişiyi işaret ederek yardım isteyin.
-
112’yi arayın veya aratın
Telefonun hoparlörünü açarak 112 görevlisinin talimatlarını izleyin. Konumun, olay yerinin ve kişinin durumunun anlaşılır biçimde aktarılmasını sağlayın.
-
OED’nin getirilmesini sağlayın
Yakında bir OED varsa başka bir kişiyi cihazı getirmesi için görevlendirin. Tek başınızaysanız 112’nin yönlendirmesini takip edin.
-
Normal solunumu değerlendirin
Hava yolunu açın ve normal solunum bulgularını kısa süre içinde değerlendirin. Düzensiz iç çekmeler normal solunum kabul edilmemelidir.
-
Göğüs basılarına başlayın
Kişiyi sert ve düz bir zeminde sırtüstü yatırın. Göğsün ortasına güçlü ve düzenli basılar uygulayın. Eğitimliyseniz temel yaşam desteğini aldığınız eğitime ve 112 talimatlarına uygun sürdürün.
Otomatik Defibrilatör Nasıl Kullanılır?
Otomatik defibrilatör; cihazı açma, çıplak göğsü hazırlama, pedleri yerleştirme, ritim analizi sırasında teması kesme ve cihazın şok ya da temel yaşam desteği komutunu izleme sırasıyla kullanılır.
Cihazı kullanıma hazırlama
OED’yi kişinin yanına, göğüs basılarını gereksiz yere durdurmadan yerleştirin. Çantayı açın ve cihazı güç düğmesinden çalıştırın. Bazı modeller kapak açıldığında otomatik olarak devreye girebilir.
- Ped paketini cihaz istediğinde açın.
- Kablolu pedlerde konnektörü belirtilen girişe takın.
- Cihazın sesli, ışıklı ve ekrandaki talimatlarını izleyin.
- Göğüs basılarına yalnızca cihaz analiz veya şok için istediğinde ara verin.
-
OED’yi açın
Güç düğmesine basın veya cihazın açılma mekanizmasını kullanın. Cihazın yönlendirmeye başlamasını bekleyin ve komutları sırayla uygulayın.
-
Göğsü açın ve hazırlayın
Kıyafetleri çıkararak göğsü tamamen görünür hâle getirin. Pedlerin doğrudan cilde yapışması gerekir. Göğüs belirgin biçimde ıslaksa hızlıca kurulayın.
-
Pedleri ambalajından çıkarın
Ped paketini açın ve koruyucu yüzeyi cihazın çizimlerine göre ayırın. Yapışkan yüzeye gereksiz yere dokunmayın.
-
Pedleri çıplak göğse yapıştırın
Bir pedi göğsün sağ üst tarafına, köprücük kemiğinin altına; diğerini göğsün sol yan-alt tarafına yerleştirin. Ped üzerindeki görsel şema öncelikli rehberdir.
-
Analiz sırasında kişiye dokunmayın
Yüksek sesle “Herkes uzaklaşsın” diyerek temasın kesildiğini kontrol edin. Hareket ve fiziksel temas ritim analizini etkileyebilir.
-
Şok komutunu izleyin
Yarı otomatik cihaz şok önerirse kimsenin kişiye temas etmediğinden emin olduktan sonra şok düğmesine basın. Tam otomatik cihazlarda şok, cihazın geri sayımından sonra otomatik uygulanabilir.
-
Temel yaşam desteğine hemen devam edin
Şok verildikten sonra veya cihaz “şok önerilmiyor” dediğinde kişinin durumunu gereksiz yere yeniden kontrol etmek yerine cihazın yönlendirmesine uygun olarak göğüs basılarına dönün.
-
Profesyonel yardım gelene kadar sürdürün
Kişi belirgin yaşam belirtisi gösterene, normal solumaya başlayana, sağlık ekibi müdahaleyi devralana veya devam etmeniz güvenli olmayana kadar cihaz komutlarını ve temel yaşam desteğini sürdürün.
OED modelleri; açılış yöntemi, ekran yapısı, ped bağlantısı ve şokun uygulanma biçimi bakımından farklılık gösterebilir. Kurumunuz için cihaz seçeneklerini incelerken defibrilatör modelleri ve çözümleri sayfasından ürün gruplarına ulaşabilirsiniz.
OED Pedleri Nasıl Yerleştirilir?
Yetişkinlerde standart ped yerleşimi, bir pedin göğsün sağ üst bölümüne ve diğer pedin sol yan-alt bölümüne yapıştırılmasıdır. Pedler birbirine değmemeli, kıvrılmamalı ve tüm yüzeyleri ciltle temas etmelidir.
| Kontrol noktası | Doğru uygulama | Kaçınılması gereken durum |
|---|---|---|
| Sağ üst ped | Sağ köprücük kemiğinin altına, göğüs kemiğinin dış tarafına yapıştırılır. | Boyna, köprücük kemiğinin üzerine veya göğsün ortasına yerleştirilmez. |
| Sol yan-alt ped | Sol koltuk altının aşağısına, göğsün yan tarafına yerleştirilir. | Doğrudan meme dokusu üzerine veya ilk pede çok yakın yapıştırılmaz. |
| Cilt teması | Ped yüzeyinin tamamı kuru ve çıplak cilde sıkıca yapıştırılır. | Kıyafet, takı veya belirgin nem üzerinde bırakılmaz. |
| Ped çizimleri | Pedlerin üzerindeki üretici şeması ve cihaz komutları izlenir. | Model talimatı göz ardı edilerek ezbere farklı yerleşim yapılmaz. |
Pedler çıplak cilde uygulanmalıdır
Kıyafet üzerinden yerleştirilen pedler yeterli temas sağlayamaz. Göğüs kılları pedin tamamen yapışmasını belirgin biçimde engelliyorsa müdahale setindeki tıraş malzemesi kullanılabilir; ancak göğüs basıları gereksiz yere geciktirilmemelidir.
Ritim Analizi ve Şok Sırasında Ne Yapılır?
Ritim analizi ve şok sırasında herkesin kişiden fiziksel temasını kesmesi gerekir. Cihazın analiz yapmasına izin verin; cihaz şok önermedikçe şok uygulamaya çalışmayın.
“Hastaya dokunmayın” komutu
Göğüs basılarını durdurun, çevreyi gözle kontrol edin ve kimsenin kişiye temas etmediğini doğrulayın.
“Şok öneriliyor” komutu
Teması yeniden kontrol edin. Yarı otomatik cihazda yanıp sönen şok düğmesine yalnızca güvenlik kontrolünden sonra basın.
Tam otomatik şok
Cihaz geri sayım yaparken kişiden uzak durun. Tam otomatik model şoku kullanıcı düğmeye basmadan uygulayabilir.
“Şok önerilmiyor” komutu
Bu ifade müdahalenin bittiği anlamına gelmez. Cihazın komutuna göre temel yaşam desteğine hemen devam edin.
OED her kalp durmasında şok uygulamaz. Cihaz kalp ritmini değerlendirir ve yalnızca şok uygulanabilir bir ritim algıladığında şok önerir. “Şok önerilmiyor” komutu, kişinin profesyonel yardıma ihtiyaç duymadığı anlamına gelmez.
Özel Durumlarda Nelere Dikkat Edilir?
Islak göğüs, ilaç bandı, implante cihaz, yoğun göğüs kılı ve çocuk hastalar gibi özel durumlarda pedlerin ciltle tam temasını koruyacak güvenli düzenlemeler yapılmalıdır. Cihazın üretici talimatları ve 112 yönlendirmesi önceliklidir.
| Durum | Uygulama yaklaşımı |
|---|---|
| Islak göğüs | Kişi sudan çıkarılır ve göğüs hızla kurulanır. Pedler ıslak cilde yapıştırılmaz. Çevrede temas eden su birikintisi varsa güvenlik sağlanır. |
| İlaç bandı | Pedin geleceği yerde ilaç bandı varsa eldiven kullanılarak çıkarılır ve cilt silinip kurulanır. Ped doğrudan bandın üzerine yerleştirilmez. |
| Kalp pili veya implante cihaz | Cilt altında belirgin bir çıkıntı görülüyorsa ped doğrudan çıkıntının üzerine değil, cihazdan uzağa ve standart yerleşime mümkün olduğunca uygun şekilde yapıştırılır. |
| Yoğun göğüs kılı | Ped tam yapışmıyorsa yalnızca ped bölgelerindeki kıllar hızlıca temizlenir. Gereksiz geniş tıraşla müdahale geciktirilmez. |
| Çocuk hasta | Çocuk modu veya uygun çocuk pedleri varsa cihaz talimatına göre kullanılır. Pedler birbirine değecek kadar yakınsa üreticinin gösterdiği ön-arka yerleşim uygulanabilir. |
| Takı ve metal nesne | Ped doğrudan metal takının üzerine yapıştırılmaz. Müdahaleyi geciktirmeden ped alanının açık ve kuru olması sağlanır. |
Yanıcı veya patlayıcı ortam riskini değerlendirin
Yoğun yanıcı gaz, yakıt buharı veya oksijenle zenginleşmiş tehlikeli bir ortam bulunuyorsa şok öncesinde ortam güvenliği sağlanmalıdır. Olay yeri güvenli değilse 112 görevlisinin ve profesyonel ekiplerin yönlendirmesi izlenmelidir.
Ekran ve Sesli Komutlar Nasıl İzlenir?
OED’nin ekran, ışık ve sesli komutları birlikte izlenmeli ve cihazın istediği işlem tamamlandıktan sonra bir sonraki adıma geçilmelidir. Komutlar, müdahale sırasını hatırlatır ve analiz ile şok aşamasında kullanıcıyı yönlendirir.
Görsel yönlendirmelerin takibi
Ekranda ped yerleşimi, ritim analizi, temasın kesilmesi ve temel yaşam desteğine dönüş gibi aşamalar gösterilebilir. Gürültülü alanlarda ekran yönlendirmeleri sesli komutların anlaşılmasına yardımcı olur.
- Komut tamamlanmadan sonraki işleme geçmeyin.
- Analiz simgesi veya uyarısı varken kişiye dokunmayın.
- Şok düğmesini yalnızca cihaz şok önerdiğinde kullanın.
- Ped bağlantısı uyarısı varsa konnektörü ve ped temasını kontrol edin.
- Göğüs basısı geri bildirimi varsa cihazın yönlendirmesini izleyin.
Cihaz talimatları anlaşılmıyorsa 112 hattını hoparlörde tutun ve görevlinin yönlendirmesini izleyin. OED’nin kapağını kapatmak, pedleri çıkarmak veya cihazı kapatmak için profesyonel ekip gelmeden acele etmeyin.
Sık Yapılan OED Kullanım Hataları
En sık OED kullanım hataları cihazı getirmeyi geciktirmek, pedleri kıyafet üzerine takmak, analiz sırasında kişiye dokunmak ve şok sonrasında göğüs basılarına geç dönmektir. Basit bir görev paylaşımı bu gecikmelerin önemli bölümünü önleyebilir.
| Hata | Neden sorun oluşturur? | Doğru yaklaşım |
|---|---|---|
| 112’yi aramayı geciktirmek | Profesyonel yardımın olay yerine ulaşmasını geciktirir. | 112 çağrısını müdahalenin ilk aşamasında başlatın. |
| OED gelene kadar beklemek | Göğüs basılarının başlamasını geciktirebilir. | OED getirilirken temel yaşam desteğine başlayın. |
| Pedleri kıyafet üzerine yapıştırmak | Ped-cilt temasını ve ritim analizini engeller. | Göğsü tamamen açın ve pedleri doğrudan kuru cilde uygulayın. |
| Analiz sırasında temas etmek | Hareket, cihazın ritmi değerlendirmesini etkileyebilir. | Analiz boyunca herkesin uzaklaştığını gözle kontrol edin. |
| “Şok önerilmiyor” deyince durmak | Kalp durması devam ediyor olabilir. | Cihazın komutuyla göğüs basılarına hemen dönün. |
| Şoktan sonra uzun kontrol yapmak | Göğüs basılarında gereksiz kesinti oluşturur. | Cihazın yönlendirmesine göre temel yaşam desteğini sürdürün. |
Müdahaleden Sonra Yapılacaklar
Müdahaleden sonra cihaz ve pedler profesyonel ekip gelene kadar yerinde bırakılmalı, olayla ilgili bilgiler sağlık görevlilerine aktarılmalı ve kullanılan OED yeniden hizmete hazırlanmadan önce kontrol edilmelidir.
-
Sağlık ekibine bilgi verin
Kişinin ne zaman bulunduğunu, temel yaşam desteğine ne zaman başlandığını, OED’nin kaç kez analiz yaptığını ve şok uygulanıp uygulanmadığını bildirin.
-
Pedleri çıkarmayın
Sağlık ekibi farklı bir talimat vermedikçe pedleri kişinin göğsünde ve cihaza bağlı bırakın. Cihaz kayıtları profesyonel değerlendirme için kullanılabilir.
-
Kullanılan sarfları yenileyin
Tek kullanımlık pedler ve kullanılan yardımcı malzemeler kurum prosedürüne göre değiştirilmelidir. Yedek ped paketinin son kullanma tarihi kontrol edilmelidir.
-
Cihazın durum göstergesini kontrol edin
OED yeniden konumlandırılmadan önce batarya, durum göstergesi, ped bağlantısı ve fiziksel bütünlük üretici talimatına göre değerlendirilmelidir.
-
Kurum kayıt sürecini tamamlayın
Kurumun olay bildirimi, cihaz kullanım kaydı ve sorumlu kişiye bildirim süreçleri varsa bunları güncel mevzuat ve kurum prosedürlerine uygun biçimde tamamlayın.
OED Kullanımı Hakkında Sık Sorulan Sorular
OED kullanımıyla ilgili temel sorular; cihazın kimler tarafından kullanılabileceği, şokun ne zaman verildiği, pedlerin çıkarılıp çıkarılmayacağı ve müdahalenin ne zaman sonlandırılacağı üzerinde yoğunlaşır.
OED’yi herkes kullanabilir mi?
OED’ler kullanıcıyı sesli ve görsel komutlarla yönlendirecek biçimde tasarlanır. Bununla birlikte ilk yardım ve OED eğitimi almak, müdahale sırasını önceden öğrenmeyi ve acil durumda daha kontrollü hareket etmeyi destekler. Türkiye’de kullanım ve eğitimle ilgili güncel resmî düzenlemeler dikkate alınmalıdır.
OED çalışan bir kalbe yanlışlıkla şok verir mi?
OED, pedlerden aldığı ritmi analiz eder ve şok uygulanabilir bir ritim algılamadığında şok önermez. Kullanıcı yine de cihazın komutlarını izlemeli ve analiz sırasında kişiye dokunmamalıdır.
Cihaz şok önermiyorsa ne yapılır?
“Şok önerilmiyor” uyarısı müdahaleyi sonlandırma komutu değildir. Kişi normal solumuyorsa cihazın yönlendirmesine ve 112 talimatlarına göre göğüs basılarına devam edilir.
OED pedleri ne zaman çıkarılır?
Pedler genellikle profesyonel sağlık ekibi müdahaleyi devralana kadar çıkarılmaz. Kişi normal solumaya başlasa bile cihaz açık bırakılır ve 112’nin yönlendirmesi izlenir.
Tam otomatik ve yarı otomatik OED arasındaki kullanım farkı nedir?
Her iki cihaz da ritmi analiz eder. Yarı otomatik OED şok önerdiğinde kullanıcının şok düğmesine basmasını ister; tam otomatik OED ise gerekli güvenlik uyarılarından sonra şoku kendisi uygulayabilir.
OED ne zaman kapatılır?
Cihaz, sağlık ekibi müdahaleyi devralana veya 112 görevlisi farklı bir yönlendirme yapana kadar açık tutulmalıdır. Cihazı erken kapatmak sonraki ritim analizini ve yönlendirmeleri kesebilir.
Kurumsal OED çözümü
OED Cihazı ve Teklif Bilgisi Alın
İş yeriniz, okulunuz, spor tesisiniz, oteliniz veya diğer kullanım alanlarınız için cihaz seçimi, aksesuarlar ve teklif süreci hakkında Biltek Medikal ekibiyle iletişime geçin.
Kaynaklar
- T.C. Sağlık Bakanlığı Acil Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Otomatik Eksternal Defibrilatör Rehberi.
- 9 Aralık 2025 tarihli Otomatik Eksternal Defibrilatörlere İlişkin Yönetmelik.
- T.C. Sağlık Bakanlığı, OED Eğitim Videosu ve ilk yardım bilgilendirme içerikleri.
- Resuscitation Council UK, 2025 Yetişkin Temel Yaşam Desteği Rehberi.
- American Heart Association, temel yaşam desteği ve otomatik eksternal defibrilatör uygulama kaynakları.
- U.S. Food and Drug Administration, Otomatik Eksternal Defibrilatörler bilgilendirmesi.