Ani Kalp Durması ile Kalp Krizi Arasındaki Fark Nedir?

Ani Kalp Durması ile Kalp Krizi Arasındaki Temel Fark

Temel fark, kalp krizinin çoğunlukla bir kan dolaşımı sorunu; ani kalp durmasının ise kalbin pompalama işlevini bozan bir elektriksel ritim ve dolaşım sorunu olmasıdır. Kalp krizinde kalbin bir bölümü yeterli oksijen alamaz. Ani kalp durmasında ise kalp, beyne ve diğer hayati organlara etkili kan gönderemez.

Kalp Krizi Nedir?

Kalp krizi, kalp kasını besleyen koroner damarlardan birindeki kan akışının ciddi biçimde azalması veya kesilmesi sonucunda kalp dokusunun oksijensiz kalmasıdır. Tıbbi olarak miyokart enfarktüsü olarak adlandırılan bu durum, çoğunlukla damardaki bir plağın bozulması ve pıhtı oluşmasıyla ilişkilidir.

Kalp krizinde kalp genellikle atmaya devam eder. Bu nedenle kişi konuşabilir, çevresine yanıt verebilir ve nefes alabilir. Bununla birlikte belirtiler hafif başlayabilir, gelip gidebilir veya mide rahatsızlığı, kas ağrısı ve yorgunluk gibi başka sorunlarla karıştırılabilir.

Belirtilerin kişiden kişiye değişebileceği unutulmamalıdır. Özellikle kadınlarda, ileri yaştaki kişilerde ve diyabeti bulunanlarda belirgin göğüs ağrısı olmadan nefes darlığı, bulantı, sırt veya çene ağrısı ve olağan dışı yorgunluk görülebilir. Bu nedenle yalnızca şiddetli göğüs ağrısı beklenmemelidir.

Ani Kalp Durması Nedir?

Ani kalp durması, kalbin etkili kan pompalamayı beklenmedik biçimde bırakması ve beyin başta olmak üzere hayati organlara giden dolaşımın kesilmesidir. Çoğu vakada kalbin elektriksel düzenindeki ciddi bir bozukluk, etkili kasılmanın kaybolmasına yol açar.

Ani kalp durması yaşayan kişi genellikle aniden çöker, seslenme veya dokunmaya yanıt vermez ve normal nefes almaz. İlk dakikalarda görülebilen düzensiz, seyrek, gürültülü veya iç çekme biçimindeki soluklar normal solunum kabul edilmemelidir.

Ani kalp durmasının nedeni yalnızca kalp krizi değildir. Ciddi ritim bozuklukları, bazı kalp kası hastalıkları, kalıtsal elektriksel bozukluklar, boğulma, ağır travma, solunumun durması, elektrik çarpması veya bazı zehirlenmeler de dolaşımın durmasına yol açabilir. Nedeni belirlemek sağlık profesyonellerinin görevidir; olay yerindeki öncelik dolaşımı mümkün olduğunca hızlı desteklemektir.

Belirtiler Nasıl Ayırt Edilir?

Ayırımda en önemli soru, kişinin bilinçli ve normal nefes alıyor olup olmadığıdır. Göğüs ağrısı bulunan ancak konuşabilen ve normal nefes alan bir kişi kalp krizi geçiriyor olabilir. Aniden yere yığılan, seslenmeye yanıt vermeyen ve normal nefes almayan kişide ise ani kalp durması düşünülmelidir.

Her iki tablonun da birbirine dönüşebileceği unutulmamalıdır. Kalp krizi geçiren ve başlangıçta konuşabilen bir kişi daha sonra bilincini kaybedebilir. Bu nedenle yardım beklenirken kişinin bilinci ve solunumu sürekli gözlenmelidir.

İlk Müdahale Nasıl Yapılmalıdır?

İlk müdahale, kişinin yanıt verip vermediğine ve normal nefes alıp almadığına göre belirlenmelidir. Her iki durumda da gecikmeden 112 aranmalı; kişinin durumu kötüleşirse yeniden değerlendirme yapılmalıdır.

Kalp Krizi Şüphesinde İlk Yardım

1. 112 Acil Çağrı Merkezi’ni arayın.

   Belirtilerin geçmesini beklemeyin. Bulunduğunuz yeri, kişinin durumunu ve görülen belirtileri açık biçimde bildirin.

2. Kişiyi dinlendirin.

   Yürütmeyin, merdiven çıkartmayın ve kendi aracıyla hastaneye gitmesini önermeyin. Rahat ettiği pozisyonda kalmasını sağlayın.

3. Sıkı giysileri gevşetin ve sakin kalmasına yardımcı olun.

   Yiyecek, içecek veya kişiye özel olarak reçete edilmemiş bir ilaç vermeyin. İlaç konusunda 112 görevlisinin yönlendirmesini izleyin.

4. Bilinci ve solunumu izleyin.

   Kişi yanıt vermemeye ve normal nefes almamaya başlarsa kalp durması adımlarına geçin.

Ani Kalp Durmasında İlk Yardım

1. Ortam güvenliğini kontrol edin ve yanıtı değerlendirin.

   Kişiye yüksek sesle seslenin ve omuzlarına nazikçe dokunun. Yanıt vermiyorsa çevreden yardım isteyin.

2. 112’yi arayın veya birine aratın.

   Telefonu mümkünse hoparlöre alın ve çağrı görevlisinin talimatlarını uygulayın. Yakında OED/AED varsa başka bir kişiden getirmesini isteyin.

3. Solunumu değerlendirin.

   Kişi normal nefes almıyorsa veya yalnızca düzensiz, iç çekme benzeri soluklar alıyorsa göğüs basılarına başlayın.

4. Göğüs basılarını sürdürün.

   Ellerinizi göğüs kemiğinin ortasına yerleştirin. Eğitim ve 112 yönlendirmesi doğrultusunda güçlü, düzenli ve kesintileri en aza indiren basılar uygulayın.

5. OED/AED gelir gelmez cihazı açın.

   Pedleri cihaz üzerindeki görsellere göre çıplak göğse yapıştırın ve sesli talimatları izleyin. Cihaz analiz yaparken veya şok verirken kişiye kimsenin dokunmadığından emin olun.

6. Yardım gelene kadar devam edin.

   Kişi belirgin yaşam belirtisi gösterene, profesyonel ekip müdahaleyi devralana veya devam edemeyecek duruma gelene kadar cihazın yönlendirmeleriyle temel yaşam desteğini sürdürün.

OED/AED Hangi Durumda Kullanılır?

OED/AED, yanıt vermeyen ve normal nefes almayan kişide ani kalp durması şüphesi bulunduğunda kullanılır. Cihaz kalp ritmini analiz eder ve yalnızca cihaz algoritmasının şok uygulanabilir olarak değerlendirdiği ritimlerde kullanıcıya şok komutu verir.

Otomatik eksternal defibrilatör, kalp krizi şüphesi bulunan fakat bilinci açık ve normal nefes alan kişiye rutin olarak bağlanmaz. Bununla birlikte kalp krizi geçiren kişi aniden çöker, yanıt vermez ve normal nefes almamaya başlarsa OED/AED kullanımı gündeme gelir.

OED/AED, 112 çağrısının ve göğüs basılarının yerine geçmez. Etkili bir acil müdahale; kalp durmasının erken fark edilmesi, acil yardım sisteminin hızla etkinleştirilmesi, temel yaşam desteğine başlanması, uygun olduğunda erken defibrilasyon ve profesyonel bakımın birlikte yürütülmesine dayanır.

Kalp Krizi Kalp Durmasına Neden Olabilir mi?

Evet, kalp krizi bazı durumlarda tehlikeli ritim bozukluklarını tetikleyerek ani kalp durmasına yol açabilir; ancak her kalp krizi kalp durmasıyla sonuçlanmaz. Benzer şekilde her ani kalp durmasının nedeni de kalp krizi değildir.

Kalp krizi sırasında kalp kasının bir bölümü yeterli oksijen alamaz. Bu durum kalbin elektriksel düzenini bozarak etkili pompalamanın kaybolduğu ciddi ritimlere neden olabilir. Başlangıçta göğüs ağrısı yaşayan ve konuşabilen bir kişinin daha sonra aniden yanıt vermemesi bu dönüşümün işareti olabilir.

Bu bağlantı nedeniyle kalp krizi şüphesi bulunan kişi yalnız bırakılmamalıdır. Bilinç ve solunum düzenli olarak gözlenmeli; kişi aniden yanıtsız hâle gelirse 112’ye bilgi verilmeli, temel yaşam desteğine başlanmalı ve varsa OED/AED kullanılmalıdır.

Acil Durumda Sık Yapılan Hatalar

En önemli hatalar yardım çağrısını geciktirmek, normal olmayan solunumu normal sanmak ve kalp durmasında göğüs basılarına başlamayı ertelemektir. Acil durumda sakin ve sistemli hareket etmek, gereksiz uygulamalardan kaçınmak gerekir.

Sık Sorulan Sorular