OED Yerleşim Kuralı: Üç Dakikada Erişim Nasıl Sağlanır?
OED Konumlandırma ve Erişim Planı
OED cihazı, tesisin herhangi bir noktasından en fazla üç dakika içinde erişilebilecek biçimde konumlandırılmalıdır. Bu süre yalnızca metre hesabıyla değil; katlar, kapılar, turnikeler, kalabalık ve cihazın dolaptan alınma süresiyle birlikte değerlendirilmelidir.
Bir binada OED bulunması tek başına yeterli değildir. Cihaz uzak bir yönetim odasında, kilitli depoda veya yalnızca belirli personelin girebildiği bölümde tutuluyorsa acil müdahale açısından erişilebilir kabul edilemeyebilir.
OED İçin Üç Dakika Erişim Kuralı Nedir?
Sağlık Bakanlığı OED Rehberi’ne göre cihaza en fazla erişim süresi üç dakika olmalıdır. Kurumun yerleşim planı, ani kalp durmasının meydana gelebileceği alanlardan bir OED’ye hızlı biçimde ulaşılmasını sağlamalıdır.
Üç dakika kriterinin amacı cihazın bina içinde yalnızca bulunmasını değil, ihtiyaç anında gecikmeden alınabilmesini sağlamaktır. Bu nedenle erişim değerlendirmesinde gerçek kullanım koşulları esas alınmalıdır.
Gerçek zaman ölçülür
Mesafe tahmini yerine olay noktasından cihaza ulaşma süresi kronometreyle test edilmelidir.
Gerçek güzergâh kullanılır
Kapılar, turnikeler, merdivenler, asansörler ve yoğun koridorlar hesaba katılmalıdır.
Dikey mesafe değerlendirilir
Katlar arası geçiş, düz koridorda yürümeye göre daha uzun ve değişken süre oluşturabilir.
Cihazın alınması kolay olmalıdır
OED görünür bir dolapta bulunmalı ve karmaşık bir anahtar veya yetkilendirme süreci gerektirmemelidir.
Üç dakika, harita üzerindeki uzaklık değildir
Bir noktanın OED’ye kuş uçuşu yakın olması yeterli değildir. Gerçek güzergâhta kapalı kapılar, güvenlik kontrolleri veya kat geçişleri varsa erişim süresi üç dakikayı aşabilir.
OED’ye Erişim Süresi Nasıl Hesaplanır?
Erişim süresi, olayın gerçekleştiği noktadan başlayarak OED’nin bulunduğu dolaba ulaşılması ve cihazın alınabilir hâle gelmesine kadar geçen gerçek süre üzerinden ölçülmelidir.
Kurumsal planlamada daha güvenli bir yaklaşım için yalnızca cihaza gidiş değil, cihazın olay yerine geri getirileceği toplam müdahale güzergâhı da ayrıca test edilmelidir. Rehberdeki ifade cihaza erişim süresine odaklansa da cihazın hastaya ulaştırılması klinik açıdan asıl sonucu belirleyen aşamadır.
| Aşama | Ölçüme etkisi | Kontrol sorusu |
|---|---|---|
| Olay noktasından çıkış | Oda, salon veya üretim alanından koridora ulaşma süresi | Kapı veya geçiş engeli var mı? |
| Yatay güzergâh | Koridor, açık alan veya peron boyunca ilerleme | Yoğun saatlerde yol açık mı? |
| Kat değişimi | Merdiven veya asansör kullanımından doğan süre | Asansör bekleme süresi hesaba katıldı mı? |
| Güvenlik geçişi | Kartlı kapı, turnike veya kontrollü alan geçişi | Herkes geçiş yapabiliyor mu? |
| Cihazın bulunması | Dolabın görünürlüğü ve yönlendirme işaretleri | İlk kez gelen biri cihazı görebilir mi? |
| Dolabın açılması | Kilit, alarm kapağı veya güvenlik mekanizması | Cihaz anahtar aramadan alınabiliyor mu? |
Boş binada yapılan tek test yeterli değildir
AVM, fabrika, terminal, okul veya spor tesislerinde erişim testi yoğun kullanım saatlerinde de tekrarlanmalıdır. Kalabalık, güvenlik kontrolü ve kapalı geçişler gerçek süreyi önemli ölçüde artırabilir.
Üç Dakika Kaç Metre Yürüme Mesafesidir?
Üç dakikayı sabit bir metre değerine çevirmek doğru değildir. Yürüme hızı; kişinin fiziksel durumu, kalabalık, zemin, merdiven, kapılar ve cihazın görünürlüğüne göre değişir.
Düz ve engelsiz bir koridorda teorik bir mesafe hesabı yapılabilse de kurumsal uygunluk, bina planı üzerinde çizilen yarıçapla değil kronometreli saha testiyle doğrulanmalıdır.
| Güzergâh türü | Süreyi etkileyen unsurlar | Planlama yaklaşımı |
|---|---|---|
| Düz koridor | Koridor uzunluğu, insan yoğunluğu ve zemin | Gerçek yürüyüş testi yapılmalı |
| Merdivenli güzergâh | Kat sayısı, iniş-çıkış yönü ve merdiven yoğunluğu | Daha kısa yatay mesafe planlanmalı |
| Asansörlü güzergâh | Bekleme, kapasite ve acil durumda kullanım kısıtı | Asansör tek erişim yöntemi olmamalı |
| Turnikeli alan | Kart gereksinimi ve geçiş sırası | Cihaz mümkünse kontrollü geçişin erişilebilir tarafında olmalı |
| Açık kampüs | Binalar arası mesafe, hava koşulları ve eğim | Her bina veya risk kümesi ayrı değerlendirilmeli |
| Tribün veya peron | Bölmeli geçişler, merdivenler ve kalabalık | Her bağımsız erişim bölgesi ayrıca test edilmeli |
Örneğin 150 metre uzunluğundaki engelsiz bir koridor ile farklı katta bulunan 60 metre uzaklıktaki bir cihazın erişim süresi aynı olmayabilir. Dikey hareket ve geçiş engelleri metre hesabını yanıltabilir.
OED Yerleşim Planı Nasıl Hazırlanır?
Yerleşim planı, tesisin bütün kullanım alanlarını kapsayan risk ve erişim analiziyle hazırlanmalıdır. Yalnızca bina girişini işaretlemek yerine, insanların yoğun bulunduğu ve kalp durması olasılığının daha yüksek olabileceği noktalar değerlendirilmelidir.
-
Tesis planını güncelleyin
Binalar, katlar, kapılar, turnikeler, merdivenler, asansörler ve yalnızca yetkili personelin girebildiği alanlar plana işlenmelidir.
-
İnsan yoğunluğunu belirleyin
Girişler, bekleme alanları, yemekhaneler, spor bölümleri, üretim hatları, toplantı salonları, tribünler ve peronlar değerlendirilmelidir.
-
Bağımsız erişim bölgelerini ayırın
Birbirine kapalı geçişi olmayan tribün, terminal bölümü, üretim alanı veya bina blokları ayrı erişim bölgeleri olarak ele alınmalıdır.
-
Aday OED noktalarını seçin
Güvenlik, danışma, resepsiyon, ana koridor, asansör-merdiven bağlantısı ve yoğun kullanım alanlarının yakınındaki görünür noktalar belirlenmelidir.
-
En uzak noktalardan süre ölçün
Her aday cihaz konumu için kapsama alanındaki en uzak ve en zor ulaşılabilen noktalardan kronometreli test yapılmalıdır.
-
Yoğun saat testini tekrarlayın
Vardiya çıkışı, etkinlik başlangıcı, öğle yemeği veya yolcu yoğunluğu gibi gerçek kullanım koşullarında süre yeniden ölçülmelidir.
-
İşaretleme ve dolabı kurun
Uluslararası OED sembolü, fotolüminesan yönlendirmeler ve kolay açılabilen koruyucu dolap birlikte planlanmalıdır.
-
Son kabul tatbikatını yapın
Cihazın ilk kez tesise gelen biri tarafından bulunup alınabildiği doğrulanmalı ve sonuçlar tutanakla kayıt altına alınmalıdır.
Çok Katlı Binalarda OED Nasıl Yerleştirilmelidir?
OED Rehberi, çok katlı binalarda en az her üç katta en az bir cihaz bulunmasını öngörmektedir. Ancak bu sayı tek başına yeterlilik garantisi değildir; üç dakikalık erişim kriteri ayrıca sağlanmalıdır.
Kat planlamasında aşağıdaki durumlar ek cihaz gerektirebilir:
- Katların geniş ve uzun koridorlara sahip olması.
- Katlar arasında yalnızca sınırlı sayıda merdiven bulunması.
- Asansör bekleme süresinin uzun olması.
- Yangın kapıları veya kartlı geçişlerin güzergâhı yavaşlatması.
- Bina blokları arasında doğrudan geçiş bulunmaması.
- Farklı katlarda yoğun spor, üretim veya etkinlik alanları bulunması.
- Binanın belirli bölümlerinin gece veya hafta sonu kapatılması.
“Her üç kata bir cihaz aldık, koşul tamamlandı” denmemeli
Üç katlık bir bölüm çok genişse veya cihaz katların bir ucunda bulunuyorsa en uzak noktadan erişim üç dakikayı aşabilir. Asgari kat dağılımı ile gerçek zaman testi birlikte uygulanmalıdır.
OED Cihazı Hangi Noktalara Yerleştirilmelidir?
Rehberde bina ana girişleri, asansör ve merdiven başları, yoğun koridorlar, kafeterya ve yemekhane girişleri, spor alanları ile güvenlik ve danışma noktaları öncelikli yerler arasında sayılmaktadır.
Ana girişler
Kolay tarif edilebilir, görünür ve farklı kullanıcıların erişebileceği merkezi noktalardır.
Güvenlik ve danışma
Genellikle sürekli personel bulunan ve acil durum iletişiminin hızlı kurulabildiği alanlardır.
Merdiven ve asansör başları
Katlar arası erişimi kolaylaştıran, kullanıcıların doğal olarak yöneldiği bağlantı noktalarıdır.
Yoğun insan trafiği
Bekleme salonu, yemek alanı, peron, tribün ve ana koridor gibi yüksek kullanım bölgeleridir.
Spor alanları
Kardiyo bölümleri, saha kenarları ve soyunma odası yakınları özel olarak değerlendirilmelidir.
Yemekhane ve kafeterya
Belirli saatlerde yüksek insan yoğunluğuna ulaşan alanlara yakın erişim sağlar.
En iyi nokta her zaman bina girişindeki güvenlik bankosu olmayabilir. Büyük bir tesiste güvenlik noktası bazı bölümlere üç dakikadan daha uzak kalıyorsa ikinci veya üçüncü cihaz planlanmalıdır.
OED Hangi Noktalara Yerleştirilmemelidir?
Cihaz görünmeyen, kilitli, yalnızca belirli personelin erişebildiği veya çevresel koşullar bakımından uygun olmayan alanlarda tutulmamalıdır.
- Kilitli depo, arşiv veya teknik oda içinde.
- Yalnızca yönetici kartıyla açılan ofis bölümünde.
- Dolap, perde veya dekorasyon arkasında görünmeyecek biçimde.
- Ziyaretçilerin kullanamadığı personel alanında.
- Sürekli kapalı tutulan güvenlik noktasında.
- Aşırı sıcak, soğuk, nemli veya doğrudan güneş alan yerde.
- Yönlendirme levhası bulunmayan uzun koridorun sonunda.
- Acil çıkış güzergâhını daraltan veya erişimi engelleyen noktada.
- Asansör dışında erişim seçeneği olmayan farklı bir katta.
- Cihazın alınması için anahtar, kod veya uzun onay süreci gereken dolapta.
Koruma, erişimi engellememelidir
Rehber, dolabın güvenli olmasını ve acil durumda kolayca açılabilmesini birlikte ele alır. Hırsızlık veya yetkisiz kullanım endişesi; alarm, sabitleme ve takip sistemiyle yönetilmeli, cihaza erişim geciktirilmemelidir.
OED Dolabı ve Yönlendirme İşaretleri Nasıl Olmalı?
OED’nin kendisi kadar kolay fark edilmesi de önemlidir. Cihazda, koruyucu dolapta ve yönlendirme levhalarında uluslararası OED sembolü görünür biçimde kullanılmalıdır.
Rehbere göre işaretleme ve görünürlük planında şu unsurlar dikkate alınmalıdır:
- Uluslararası OED sembolü cihaz ve dolap üzerinde görünür olmalıdır.
- Fotolüminesan, yani karanlıkta parlayan işaretler kullanılmalıdır.
- Yönlendirme levhaları koridor ve kavşak noktalarına yerleştirilmelidir.
- OED noktası bina girişlerinde ve kat planlarında gösterilmelidir.
- Büyük tesislerde dijital harita ve kurum uygulamalarına konum eklenmelidir.
- Dolap duvara sabitlenmeli ve kolay açılabilir olmalıdır.
- Dolabın açılması durumunda sesli veya ışıklı uyarı kullanılabilir.
- İşaretler mobilya, reklam panosu veya açık kapı arkasında kalmamalıdır.
Yönlendirme levhaları yalnızca cihazın hemen üzerine yerleştirilmemelidir. Kullanıcının koridor ayrımlarında ve kat geçişlerinde doğru yöne ilerlemesini sağlayacak kesintisiz bir işaret zinciri oluşturulmalıdır.
Üç Dakika Erişim Testi Nasıl Yapılır?
Yerleşim uygunluğu, farklı başlangıç noktalarından gerçekleştirilen kronometreli tatbikatlarla doğrulanmalıdır. Testi yalnızca OED’nin yerini bilen sorumlu personelin yapması yanıltıcı sonuç verebilir.
-
En uzak risk noktasını seçin
Katın veya erişim bölgesinin OED’ye en uzak, en yoğun ya da geçiş açısından en zor noktası belirlenmelidir.
-
Cihazın yerini bilmeyen bir katılımcı kullanın
Testte mümkünse tesisi tanıyan ancak OED’nin tam konumunu bilmeyen bir çalışan görevlendirilmelidir.
-
Normal acil hareket hızını esas alın
Koşma zorunlu tutulmamalı; güvenli fakat hızlı yürüme veya tesiste izin verilen hareket biçimi kullanılmalıdır.
-
Gerçek geçişleri kullanın
Turnike, kartlı kapı, merdiven, asansör, güvenlik kontrolü ve kalabalık alanlar atlanmamalıdır.
-
Cihaz alınana kadar süreyi ölçün
Dolabın bulunması, açılması ve cihazın elde taşınabilir hâle gelmesi süreye dâhil edilmelidir.
-
Gidiş-dönüş süresini ayrıca kaydedin
Cihazın olay noktasına geri ulaştırılması için geçen toplam süre, müdahale planının performans göstergesi olarak ölçülmelidir.
-
Testi farklı saatlerde tekrarlayın
Yoğun saat, gece vardiyası, hafta sonu veya etkinlik günü gibi farklı koşullar değerlendirilmelidir.
-
Sonuçları tutanak altına alın
Başlangıç noktası, güzergâh, süre, karşılaşılan engeller ve düzeltici işlemler kayıt altına alınmalıdır.
| Test noktası | Koşul | Cihaza erişim | Tespit edilen sorun | Düzeltici işlem |
|---|---|---|---|---|
| Üretim alanı son bölümü | Normal vardiya | Kronometreyle ölçülür | Kartlı kapı gecikmesi | Cihazın erişilebilir tarafa taşınması |
| Yemekhane | Öğle yoğunluğu | Kronometreyle ölçülür | Koridor kalabalığı | İkinci cihaz noktasının değerlendirilmesi |
| Üst kat toplantı salonu | Asansör yoğun | Kronometreyle ölçülür | Asansör bekleme süresi | Aynı kata veya ara kata cihaz eklenmesi |
Tek OED Cihazının Yeterli Olmadığı Nasıl Anlaşılır?
Mevzuatta belirtilen asgari cihaz sayısı sağlansa bile en uzak noktadan erişim üç dakikayı aşıyorsa ek cihaz planlanmalıdır. Asgari sayı, tesisin fiziksel yapısına göre artırılabilir.
Aşağıdaki bulgulardan biri varsa ek cihaz ihtiyacı değerlendirilmelidir:
- Herhangi bir kullanım alanından cihaza erişim üç dakikayı aşıyor.
- Bina blokları arasında kapalı veya doğrudan geçiş bulunmuyor.
- Tribünler, peronlar veya üretim bölümleri birbirinden fiziksel olarak ayrılmış.
- Asansör bekleme süresi erişimi belirsiz hâle getiriyor.
- Cihaz bazı vardiyalarda veya saatlerde kapalı bölümde kalıyor.
- Etkinlik veya yoğunluk dönemlerinde koridorlar yavaşlıyor.
- Mevcut cihazın teknik servise alınması durumunda yedek kapsama kalmıyor.
- Riskli spor veya fiziksel aktivite alanı merkezi cihazdan uzakta bulunuyor.
- Kampüs içindeki binalar arasında dış mekânda uzun mesafe bulunuyor.
Cihaz sayısını yalnızca metrekare belirlemez
Metrekare, çalışan, yatak veya koltuk sayısı asgari planlama ölçütleridir. Nihai yerleşimde kat yapısı, erişim engelleri, kullanıcı yoğunluğu ve üç dakikalık saha testi birlikte değerlendirilmelidir.
OED Yerleşimi İçin Kurumsal Kontrol Listesi
Aşağıdaki kontrol listesi, cihaz kurulumu ve periyodik yerleşim denetimlerinde kullanılabilir.
- Tesisin bütün bina, kat ve erişim bölgeleri plana işlendi.
- İnsan yoğunluğu yüksek alanlar belirlendi.
- Her bağımsız bölüm için en yakın OED noktası tanımlandı.
- En uzak noktalardan kronometreli erişim testi yapıldı.
- Cihaza erişim süresi en fazla üç dakika olarak doğrulandı.
- Çok katlı binada en az her üç katta bir cihaz kriteri kontrol edildi.
- Asansör dışındaki erişim güzergâhları değerlendirildi.
- Kartlı kapı, turnike ve güvenlik geçişleri test edildi.
- Dolap acil durumda anahtar aramadan açılabiliyor.
- Uluslararası OED sembolü görünür biçimde kullanıldı.
- Fotolüminesan yönlendirme işaretleri yerleştirildi.
- OED konumu kat planlarına ve acil durum krokilerine eklendi.
- Gece ve yoğun saat erişim testleri yapıldı.
- Konum bilgisi OED-Net ve kurum envanterinde güncel tutuldu.
- Yerleşim testi sonuçları ve düzeltici işlemler kayıt altına alındı.
OED Yerleşimi Hakkında Sık Sorulan Sorular
Üç dakika kuralı cihaza gidiş için mi geçerlidir?
OED Rehberi, cihaza en fazla erişim süresini üç dakika olarak tanımlar. Kurumların müdahale performansını değerlendirmek için cihazın olay yerine geri getirilme süresini de ayrıca ölçmesi gerekir.
Üç dakika için sabit bir metre sınırı var mı?
Hayır. Merdiven, kapı, kalabalık ve yürüme hızı değiştiği için uygunluk sabit bir metre değeriyle değil, gerçek güzergâhta kronometreli testle belirlenmelidir.
Çok katlı binada kaç OED bulunmalıdır?
Rehberde çok katlı binalar için en az her üç katta en az bir cihaz öngörülür. Ancak bina genişliği veya geçiş koşulları üç dakikalık erişimi engelliyorsa daha fazla cihaz gerekir.
OED güvenlik odasında tutulabilir mi?
Güvenlik noktası görünür, sürekli açık ve herkesin hızla erişebileceği bir alandaysa uygun olabilir. Cihaz kilitli oda içinde veya yalnızca güvenlik personelinin alabileceği biçimde tutulmamalıdır.
OED dolabı kilitli olabilir mi?
Dolap cihazı korumalı ancak acil durumda kolayca açılabilmelidir. Anahtar, şifre veya uzun yetkilendirme gerektiren bir sistem erişimi geciktirebilir.
Asansörle üç dakikada erişim yeterli sayılır mı?
Asansör bekleme süresi değişken olduğundan plan yalnızca asansöre bağlı olmamalıdır. Merdiven güzergâhı ve yoğun saat koşulları da test edilmelidir.
OED yerleşim testi ne sıklıkla tekrarlanmalıdır?
Bina düzeni, kapılar, turnikeler, kullanım alanları veya cihaz konumu değiştiğinde test yenilenmelidir. Ayrıca kurumun periyodik acil durum tatbikatlarına OED erişim testi eklenmesi önerilir.
Kurumsal OED Yerleşim Çözümü
Üç Dakikalık Erişim Planınızı Doğru Cihaz ve Dolapla Tamamlayın
OED cihazı seçimi, cihaz sayısının belirlenmesi, koruyucu dolap, yönlendirme işaretleri, OED-Net uyumluluğu ve kurumsal yerleşim ihtiyaçlarınız için Biltek Medikal ile iletişime geçebilirsiniz.
Kaynakça
- Resmî Gazete, 9 Aralık 2025 tarihli ve 33102 sayılı Taşınabilir Otomatik Şok Cihazı Hakkında Yönetmelik.
- T.C. Sağlık Bakanlığı Acil Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Otomatik Eksternal Defibrilatör Rehberi, 17 Nisan 2026.
- T.C. Sağlık Bakanlığı, OED Rehberi ve OED Entegrasyon ve Bilişimi Kılavuzu duyurusu.
- T.C. Sağlık Bakanlığı, OED cihazı kullanımı ve temel yaşam desteği bilgilendirmeleri.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. Cihaz sayısı ve yerleşimi belirlenirken tesis türü, kullanım kapasitesi, bina planı ve yürürlükteki güncel Sağlık Bakanlığı düzenlemeleri birlikte değerlendirilmelidir.