OED Bulundurma Sorumluluğu: İşveren mi, İşletmeci mi?
OED Mevzuatı ve Sorumluluk
OED bulundurma yükümlülüğünde temel kavram, işveren, kiracı veya bina yönetimi unvanından önce “OED edinicisi”dir. Yönetmelik OED’yi satın alan kişi veya kurumu OED edinicisi olarak tanımlar; cihazın OED-Net kaydı, kullanıma hazır tutulması, bakım ve sarf süreçleri gibi açık yükümlülükleri de bu ediniciye verir.
Bu nedenle çok kiracılı bir iş merkezi, AVM, fabrika kampüsü veya kiralanmış ticari tesiste “sorumluluk otomatik olarak bina yönetimindedir” ya da “her durumda kiracıdadır” şeklinde tek bir sonuç çıkarmak doğru değildir. Önce alanın yönetmelik kapsamındaki niteliği, ardından OED’yi hangi kişi veya kurumun edindiği ve tesisin fiilî organizasyonu değerlendirilmelidir.
OED Bulundurma Sorumluluğunda Temel Kural Nedir?
Yönetmeliğin açık biçimde yükümlülük bağladığı taraf OED edinicisidir. Taşınabilir Otomatik Şok Cihazı Hakkında Yönetmelik, “OED edinici” kavramını OED cihazını satın alan kişi veya kurum olarak tanımlar.
Bu ayrım önemlidir; çünkü günlük kullanımda “işveren”, “işletmeci”, “kiracı” ve “bina yönetimi” ifadeleri birbirinin yerine kullanılabilse de hukuki ve operasyonel olarak aynı kişiyi veya tüzel kişiyi göstermeyebilir. Örneğin bir binanın sahibi başka, işletmecisi başka, kiracısı başka ve ortak alan yönetimini yapan kuruluş başka olabilir.
OED Edinicisi
Yönetmelikte OED edinicisi, cihazı satın alan kişi veya kurum olarak tanımlanır. Cihazın bakımından OED-Net kaydına kadar çeşitli yükümlülükler doğrudan bu kavram üzerinden düzenlenmiştir.
| Taraf | OED sorumluluğu | Kontrol edilmesi gereken temel nokta |
|---|---|---|
| İşveren | İş yeri EK-1 kapsamındaysa ve OED’yi işveren ediniyorsa edinici yükümlülükleri işveren açısından doğrudan gündeme gelir. | Aynı kampüsteki eş zamanlı çalışan sayısı ve cihazı satın alan kurum |
| İşletmeci | İşletmeci aynı zamanda OED’yi satın alan kişi veya kurum ise OED edinicisi sıfatıyla açık yükümlülükleri üstlenir. | İşletme yapısı, tesisin EK-1 kapsamı ve satın alma kaydı |
| Kiracı | Kiracı olmak tek başına yönetmelikteki “OED edinicisi” tanımına eşit değildir. Kiracının kendi işletmesi ve OED edinimi ayrıca değerlendirilir. | Kiralanan alanın bağımsız işletme niteliği, kapsam kriterleri ve cihazın kimin adına edinildiği |
| Bina yönetimi | Bina yönetimi otomatik olarak her OED’nin edinicisi sayılmaz. OED’yi yönetim adına satın almışsa edinici yükümlülükleri gündeme gelir. | Ortak alan organizasyonu, satın alma tarafı ve OED-Net kayıt bilgileri |
İşverenin OED Sorumluluğu Ne Zaman Gündeme Gelir?
İş yerleri açısından OED zorunluluğu çalışan sayısına ve yönetmelikteki kademeli takvime göre değerlendirilir. EK-1’de “aynı kampüste ve aynı anda” bulunan çalışan sayısı esas alınarak iş yerlerine ilişkin ayrı eşikler belirlenmiştir; kamu kurum ve kuruluşları da bu düzenlemeye dahildir.
2026 Kapsamı
Aynı kampüste ve aynı anda 500 ve üzeri çalışan bulunduran iş yerleri için EK-1’de 2026 yılı sonuna kadar OED bulundurma takvimi öngörülmüştür.
2027 Kapsamı
Aynı kampüste ve aynı anda 200 ve üzeri çalışan bulunduran iş yerleri için takvim 2027 yılı sonuna kadar genişlemektedir.
2028 Kapsamı
Aynı kampüste ve aynı anda 100 ve üzeri çalışan bulunduran iş yerleri 2028 yılı sonuna kadar olan kademede yer almaktadır.
Çalışan Sayısı Nasıl Okunmalı?
EK-1 metni yalnızca toplam bordro sayısından değil, “aynı kampüste ve aynı anda” çalışan bulunmasından söz eder. Bu nedenle vardiyalı veya çok şirketli tesislerde fiilî yapı ayrıca değerlendirilmelidir.
İşverenin aynı zamanda cihazı satın alan kurum olması hâlinde, OED edinicisine bağlanan kayıt, bakım, sarf ve kullanıma hazır tutma yükümlülükleri de işveren üzerinde birleşebilir. Çok işverenli kampüslerde ise yalnızca şirket isimlerine bakmak yerine kampüs organizasyonu ve edinici bilgisi birlikte incelenmelidir.
İşletmeci Açısından OED Sorumluluğu Nedir?
İşletmeci OED’yi satın alan kişi veya kurum ise yönetmelikte tanımlanan OED edinicisi hâline gelir. Bu durumda cihazın yalnızca satın alınması değil, OED-Net kaydı ve kullanıma hazır tutulması gibi devam eden süreçler de önem taşır.
Örneğin konaklama tesisi, spor tesisi veya başka bir kapsamdaki tesisin gayrimenkul sahibi ile işletmecisi farklı olabilir. Yönetmelikte OED edinicisinin tanımı mülkiyet hakkına değil, cihazın satın alınmasına bağlandığından tapu sahibini otomatik olarak OED edinicisi kabul etmek doğru değildir.
Mülkiyet ile OED ediniciliğini karıştırmayın
Binanın veya tesisin sahibi olmak ile OED’yi satın alan kişi veya kurum olmak farklı hukuki ve operasyonel durumlardır. Sorumluluk incelemesinde sözleşmelerin yanında cihazın satın alma ve OED-Net kayıt tarafı da kontrol edilmelidir.
Kiracı OED Bulundurmaktan Sorumlu Olabilir mi?
Kiracı sıfatı tek başına OED edinicisi anlamına gelmez; ancak kiracı kendi işletmesi kapsamında cihazı satın alırsa OED edinicisi olabilir. Bu nedenle kiracının sorumluluğu, yalnızca kira sözleşmesinin varlığına bakılarak belirlenmemelidir.
Örneğin çok kiracılı bir ticari binada bir şirketin bağımsız bölüm kiralaması ile tüm binanın tek bir işletmeci tarafından kiralanarak işletilmesi aynı durum değildir. Ayrıca tesisin OED zorunluluğunun hangi EK-1 kategorisinden doğduğu da sonucu etkileyebilir.
Pratik incelemede; kiracının işlettiği alan, aynı kampüsteki organizasyon, çalışan sayısı veya tesise özgü diğer kriterler, OED’nin kimin adına satın alındığı ve OED-Net kayıt bilgilerinin birbiriyle uyumlu olup olmadığı kontrol edilmelidir.
Bina Yönetimi veya Site Yönetimi OED’den Sorumlu mu?
Bina yönetiminin varlığı tek başına onu her durumda OED edinicisi yapmaz. Ancak cihaz ortak alan için bina veya tesis yönetimi tarafından satın alınmışsa, satın alan kişi veya kurum yönetmelikteki OED edinicisi tanımı kapsamında değerlendirilir.
Özellikle ortak giriş, güvenlik noktası veya herkesin erişebildiği başka bir ortak alana yerleştirilen OED’lerde operasyonun açık biçimde tanımlanması önemlidir. Cihazın kimin adına satın alındığı, kimin OED-Net kayıt sürecini yürüttüğü ve bakım ile sarf takibini hangi birimin yaptığı belgelenebilir olmalıdır.
Yönetmelik ayrıca OED’nin görüş alanı dışında veya kilitli bir alanda tutulmamasını; herkesin görebileceği ve ulaşabileceği şekilde konumlandırılmasını ve yerinin uyarıcı işaretlerle gösterilmesini öngörür. Bu nedenle ortak alan yönetimi, edinici kim olursa olsun tesis içindeki erişilebilirliğin sağlanmasında operasyonel açıdan önemli bir paydaş olabilir.
OED Edinicisinin Hangi Yükümlülükleri Var?
Yönetmelik OED edinicisine kayıt, kullanıma hazır tutma, bakım, sarf ve kullanım sonrası veri süreçlerinde açık görevler yükler. Cihazı duvara yerleştirmek tek başına sürecin tamamlandığı anlamına gelmez.
-
OED-Net Kaydını Yaptırın
Satın alınan OED’nin 30 gün içinde OED-Net’e kaydettirilmesi OED edinicisinin sorumluluğundadır. Seri numarası, yerleşim, konum ve kat bilgileri de sisteme kaydedilir.
-
Cihazı Kullanıma Hazır Tutun
OED’nin kullanıma hazır hâlde bulundurulması OED edinicisinin sorumluluğundadır. Batarya, sarf malzemeleri ve cihazın çalışma durumu bu açıdan takip edilmelidir.
-
Bakım ve Sarf Süreçlerini Yönetin
OED’nin kullanımından sonra veya OED-Net üzerinden uyarı gelmesi hâlinde cihazın en kısa sürede yeniden kullanılabilir hâle getirilmesi, sarf malzemelerinin temini ve bakım süreçleri edinicinin sorumluluğundadır.
-
Kullanım Sonrası Verileri Koruyun
Yönetmelik, kullanım sonrası OED’deki verilerin kaydının saklanması ve cihazın bulunduğu ildeki il sağlık müdürlüğüne teslim edilmesi görevini de OED edinicisine verir.
-
Satın Alma Kanalını Kontrol Edin
OED’nin, tıbbi cihaz satış merkezi yetki belgesine sahip firmalardan satın alınması gerekir. Temin edilen cihaz için Ürün Takip Sistemi üzerindeki gerekli tekil bildirim işlemleri satış merkezi tarafından gerçekleştirilir.
ÜTS ve OED-Net Aynı Kayıt Değildir
Ürün Takip Sistemi kapsamındaki tıbbi cihaz işlemleri ile OED-Net kaydı birbirinden ayrı süreçlerdir. Yönetmelik, satın alınan OED’nin OED-Net’e kaydettirilmesi sorumluluğunu ayrıca OED edinicisine yükler.
OED Bulundurma Zorunluluğu Hangi Yerlerde Uygulanıyor?
OED bulundurma zorunluluğu tüm işletmelere aynı tarihte ve aynı kriterlerle uygulanmaz; EK-1’de 2026, 2027 ve 2028 sonuna uzanan kademeli bir takvim vardır. Bu nedenle sorumlu tarafı belirlemeden önce tesisin hangi kategoriye girdiği kontrol edilmelidir.
| Takvim | Başlıca yerler |
|---|---|
| 2026 yılı sonuna kadar | Havalimanlarında/havaalanlarında yolcuya hizmet veren alanlar ve yolcu taşımacılığı yapan uçaklar; 10.000 m² veya 10.000 koltuk üstü spor tesisleri, spor salonları ve stadyumlar; 800 m² üzeri fitness salonları; 5.000 m² üzeri satış alanı bulunan AVM’ler; aynı kampüste aynı anda 500 ve üzeri çalışan bulunan iş yerleri; 500 yatak üzeri belirli konaklama tesisleri veya 500 ve üzeri yatak kapasiteli yükseköğrenim öğrenci yurtları ile EK-1’de belirtilen bazı ulaşım ve etkinlik alanları. |
| 2027 yılı sonuna kadar | 100 yatak üzeri konaklama işletme belgeli tesisler; 100 ve üzeri kapasiteli yükseköğrenim öğrenci yurtları; aynı kampüste aynı anda 200 ve üzeri çalışan bulunan iş yerleri; 10.000 m² ve üstü merkezi büyük ibadethaneler; belirli spor tesisleri ile Türkiye olimpik hazırlık merkezleri ve sporcu eğitim merkezleri. |
| 2028 yılı sonuna kadar | Benzin istasyonları ile aynı kampüste ve aynı anda 100 ve üzeri çalışan bulunduran iş yerleri. |
EK-1’in tamamı tesis özelinde incelenmelidir. Örneğin bir alan çalışan sayısı bakımından bir iş yeri eşiğinin altında olsa bile spor tesisi, alışveriş merkezi, ulaşım alanı, konaklama tesisi veya etkinlik alanı gibi başka bir kategori nedeniyle kapsama girebilir.
İşveren, Kiracı ve Yönetim Arasında Sorumluluk Nasıl Belirlenmeli?
En güvenli yöntem, önce zorunluluğun hangi tesis veya faaliyet kriterinden doğduğunu, sonra OED edinicisinin kim olduğunu belge üzerinden belirlemektir. Özellikle çok kiracılı veya birden fazla işverenin bulunduğu yapılarda yalnızca tabela, tapu veya kira ilişkisine göre karar verilmemelidir.
-
Tesis kategorisini belirleyin
İş yeri, AVM, spor tesisi, konaklama tesisi, yurt, ulaşım noktası veya EK-1’deki başka bir kategori söz konusu mu kontrol edin.
-
İlgili eşiği ve tarihi kontrol edin
Metrekare, kapasite, çalışan sayısı veya diğer kriterlerin hangi yıl sonuna kadar OED bulundurmayı gerektirdiğini belirleyin.
-
OED edinicisini belgeleyin
Satın alma belgesi ve kurumsal kayıtlar üzerinden OED’yi satın alan kişi veya kurumun kim olduğunu netleştirin.
-
OED-Net kaydını eşleştirin
Cihazın seri numarası, konumu, yerleşimi ve kat bilgisinin ilgili kayıtlarla uyumlu olmasını sağlayın.
-
Operasyonel görevleri yazılı hâle getirin
Batarya ve sarf takibi, bakım, cihazın erişilebilirliği, kullanım sonrası süreç ve sorumlu birimler kurum içinde açık biçimde tanımlanmalıdır.
Sözleşme tek başına mevzuatın yerini almaz
Kiraya veren, kiracı, işletmeci veya yönetim arasında görev paylaşımı yapılması operasyonel belirsizliği azaltabilir. Bununla birlikte özel sözleşmelerin kamu mevzuatından doğan yükümlülükleri ortadan kaldırdığı varsayılmamalıdır. Karmaşık yapılarda somut sözleşme ve tesis koşulları için hukuki değerlendirme alınması uygun olur.
OED Bulundurma Sorumluluğu Hakkında Sık Sorulan Sorular
OED sorumluluğunda en sık karıştırılan konu, bina sahipliği veya kiracılık sıfatı ile OED ediniciliğinin aynı kabul edilmesidir. Aşağıdaki cevaplar yönetmelikteki temel ayrımı pratik biçimde açıklar.
OED cihazını işveren mi almak zorunda?
İş yerinin EK-1 kapsamına girip girmediği önce belirlenmelidir. Yönetmelik cihazı satın alan kişi veya kurumu “OED edinicisi” olarak tanımlar ve ediniciye açık yükümlülükler getirir. Çok şirketli veya karma kullanımlı yapılarda somut organizasyon ayrıca değerlendirilmelidir.
Kiracıysak OED sorumluluğu bina sahibine mi aittir?
Yalnızca kiracı veya malik sıfatına bakarak böyle bir sonuç çıkarılamaz. Tesisin kapsamı, OED’yi satın alan taraf ve fiilî işletme organizasyonu birlikte değerlendirilmelidir.
AVM veya iş merkezinde OED’yi bina yönetimi alabilir mi?
OED ortak kullanım için yönetim tarafından satın alınabilir. Cihazı satın alan kişi veya kurum OED edinicisi tanımı açısından önem taşır. Bunun yanında ilgili tesis için gereken asgari OED sayısı ve konumlandırma esasları da ayrıca dikkate alınmalıdır.
OED satın alındıktan sonra işlem tamamlanmış olur mu?
Hayır. Yönetmeliğe göre satın alınan OED’nin 30 gün içinde OED-Net’e kaydettirilmesi, kullanıma hazır tutulması ve bakım ile sarf süreçlerinin yönetilmesi gibi devam eden yükümlülükler vardır.
OED’yi yalnızca sağlık personeli mi kullanabilir?
Hayır. Yönetmelik OED kullanıcısını sağlık meslek mensubu, ilk yardımcı ve halktan kurtarıcı olarak düzenler. Ani kalp durması durumunda 112 acil yardım süreci ve temel yaşam desteği ihmal edilmemeli; OED’nin sesli ve görsel yönlendirmeleri izlenmelidir.
Kurumsal OED Planlaması
Tesisiniz İçin OED Sürecini Planlayın
İş yeri, işletme veya ortak kullanım alanınız için OED cihazı seçimi, konumlandırma planlaması ve kurumsal tedarik hakkında Biltek Medikal ile iletişime geçebilirsiniz. Mevzuat kapsamına ilişkin nihai değerlendirmede tesisinizin güncel ve somut koşulları esas alınmalıdır.
Kaynakça
- T.C. Sağlık Bakanlığı — Taşınabilir Otomatik Şok Cihazı Hakkında Yönetmelik, 9 Aralık 2025 tarihli ve 33102 sayılı Resmî Gazete.
- Taşınabilir Otomatik Şok Cihazı Hakkında Yönetmelik — EK-1, Taşınabilir Otomatik Şok Cihazı (OED)’nın Bulundurulması Gerekli Olan Yerler.
- T.C. Sağlık Bakanlığı Acil Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü — OED Rehberi, 2026.
- T.C. Sağlık Bakanlığı Acil Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü — OED Rehberi ve OED Entegrasyon ve Bilişimi Kılavuzu duyurusu, 17 Nisan 2026.