OED Cihazı Satın Alan Kurumların Sorumlulukları Nelerdir?
Kurumsal OED Yönetimi
OED cihazı satın alan bir kurumun sorumluluğu cihazı teslim almakla sona ermez. Kurum; cihazın mevzuata uygun biçimde kaydedilmesi, doğru yere konumlandırılması, sürekli erişilebilir tutulması, düzenli kontrol edilmesi, sarf malzemelerinin izlenmesi ve olay sonrasında gerekli süreçlerin yürütülmesinden sorumludur.
Otomatik eksternal defibrilatör, ani kalp durması şüphesi bulunan bir kişide kalp ritmini analiz eden ve yalnızca uygun ritim tespit ettiğinde şok uygulanmasını sağlayan tıbbi cihazdır. Cihaz; 112’nin aranmasının, temel yaşam desteğinin ve profesyonel sağlık yardımının yerine geçmez. Bu nedenle kurumsal sorumluluk, yalnızca teknik bakım değil, cihazın acil durum planına doğru biçimde dahil edilmesini de kapsar.
Mevzuat açısından kurumun temel sorumluluğu nedir?
Kurumun temel sorumluluğu, OED’yi yürürlükteki düzenlemelere ve Sağlık Bakanlığı tarafından yayımlanan teknik rehberlere uygun biçimde bulundurmak ve çalışır durumda tutmaktır. Türkiye’de OED cihazlarının bulundurulması, konumlandırılması, bakımı, kayıt ve takip süreçleri 9 Aralık 2025 tarihli düzenleme ile çerçevelenmiş; ilgili uygulama 1 Ocak 2026 itibarıyla yürürlüğe girmiştir. :contentReference[oaicite:0]{index=0}
Her kurum için aynı sayıda cihaz bulundurma veya aynı yerleşim planını uygulama yaklaşımı doğru değildir. Gerekli cihaz sayısı ve yerleşim; tesisin büyüklüğü, kat sayısı, günlük insan yoğunluğu, risk profili, erişim süreleri ve Bakanlık tarafından belirlenen esaslar birlikte değerlendirilerek planlanmalıdır.
Satın almak tek başına yeterli değildir
Depoda tutulan, tabelası bulunmayan, kilitli bir odada saklanan, bataryası bitmiş veya elektrotlarının kullanım süresi geçmiş bir OED, acil durumda beklenen erişimi sağlayamaz. Kurumun sorumluluğu, cihazı fiilen kullanılabilir durumda tutmaktır.
Sorumlu kişi belirleme
Kontrollerin yapılması, kayıtların tutulması ve eksiklerin giderilmesi için bir asil ve mümkünse bir yedek sorumlu görevlendirilmelidir.
Yazılı prosedür oluşturma
Kontrol sıklığı, arıza bildirimi, sarf değişimi, kullanım sonrası işlem ve sorumluluk zinciri kurum içi prosedürde tanımlanmalıdır.
Kesintisiz erişim sağlama
Cihaz, tesisin açık olduğu saatlerde görünür, kolay ulaşılır ve gereksiz fiziksel engellerden arındırılmış bir noktada tutulmalıdır.
Kayıtlı izleme yapma
Durum göstergesi, batarya, elektrot, kabin ve aksesuar kontrolleri tarih ve sorumlu bilgisiyle kayıt altına alınmalıdır.
Cihaz kaydı ve sistem entegrasyonu nasıl yönetilmelidir?
Kurum, satın aldığı cihazın mevzuat kapsamında gerekli kayıt ve bildirim süreçlerini doğrulamalı; Ürün Takip Sistemi işlemleri ile OED-Net entegrasyonunu birbirinden ayrı süreçler olarak değerlendirmelidir.
ÜTS, tıbbi cihazın ürün ve hareket kayıtlarıyla ilgili ulusal takip altyapısıdır. OED-Net ise OED cihazlarının konum, durum ve veri akışına ilişkin ayrı bir kayıt ve entegrasyon yapısıdır. Bir cihazın ÜTS işleminin yapılmış olması, OED-Net entegrasyonunun da kendiliğinden tamamlandığı anlamına gelmez.
Sağlık Bakanlığı, OED’lerin takip edilmesi ve veri akışı için ulusal kayıt sistemi kurulacağını; sistem entegrasyonu ile bilişim altyapısının yayımlanan kılavuza uygun biçimde yürütüleceğini açıklamıştır. Konumlandırma süreçleri Acil Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü, OED-Net entegrasyonu ise ilgili yetkili yapı tarafından yürütülmektedir. :contentReference[oaicite:1]{index=1}
ÜTS kaydı ile OED-Net aynı işlem değildir
Kurum, tedarikçiden cihazın ÜTS durumuna ilişkin belgeleri istemeli; ayrıca yürürlükteki OED Entegrasyon ve Bilişimi Kılavuzu kapsamında OED-Net kayıt veya entegrasyon gerekliliklerini kontrol etmelidir.
-
Teslimat belgelerini kontrol edin
Fatura, seri numarası, model bilgisi, kullanım kılavuzu, garanti belgesi, uygunluk belgeleri ve teslim edilen aksesuarları kayıt altına alın.
-
ÜTS durumunu doğrulayın
Cihazın ve ilgili tedarik hareketinin mevzuata uygun biçimde takip edildiğini doğrulayın. Kurum türüne göre gereken bildirim veya kabul adımlarını sorumlu birimle değerlendirin.
-
OED-Net sürecini inceleyin
Cihazın konum ve durum verilerinin ulusal sisteme aktarılması için gerekli teknik ve idari adımları güncel kılavuza göre yürütün.
-
Kurum envanterine ekleyin
Cihazı demirbaş veya tıbbi cihaz envanterine; seri numarası, konumu, teslim tarihi, batarya ve elektrot bilgileriyle birlikte kaydedin.
OED nerede ve nasıl konumlandırılmalıdır?
OED, acil durumda hızlı biçimde fark edilebilen ve erişilebilen merkezi bir noktaya yerleştirilmelidir. Cihazın yalnızca güvenli bir yerde bulunması değil, ihtiyaç anında gecikmeden alınabilmesi de temel yerleşim ölçütüdür.
Yer seçimi yapılırken bina girişleri, güvenlik noktaları, danışma alanları, yoğun geçiş güzergâhları, spor alanları, yemekhaneler, üretim bölümleri, toplantı salonları ve katlar arası ulaşım dikkate alınmalıdır. Büyük veya çok katlı tesislerde tek cihazın yeterli olup olmadığı, gerçek erişim mesafesi üzerinden değerlendirilmelidir.
| Kontrol alanı | Uygun yaklaşım | Kaçınılması gereken durum |
|---|---|---|
| Görünürlük | Standart yönlendirme işaretleriyle belirgin bir nokta | Cihazın dolap, perde veya dekor arkasında kalması |
| Erişim | Yetkili veya eğitimli personelin yanı sıra acil durumda erişimi engellemeyen yerleşim | Anahtarı bulunamayan kilitli oda veya dolap |
| Çevre koşulları | Üreticinin belirttiği sıcaklık, nem ve depolama koşullarına uygun alan | Doğrudan güneş, yoğun nem, toz, titreşim veya aşırı sıcaklık |
| Yönlendirme | Koridor ve katlarda cihazın yerini gösteren işaretleme | Yalnızca cihaz kabini üzerinde küçük bir etiket bulunması |
| Güvenlik | Erişimi engellemeyen alarm veya kontrollü kabin çözümü | Hırsızlık kaygısıyla cihazın acil kullanımını geciktirmek |
Kabin kullanılıyorsa cihazın durum göstergesinin dışarıdan görülebilmesi, kapağın kolay açılması ve varsa alarm sisteminin düzenli kontrol edilmesi gerekir. Yakında maske, makas, eldiven ve kurulama malzemesi gibi üretici veya kurum prosedüründe belirlenen yardımcı malzemeler bulundurulabilir.
Bakım, batarya ve elektrot takibi kimin sorumluluğundadır?
OED’nin çalışır durumda tutulmasından cihazı bulunduran kurum sorumludur; teknik işlemler ise üretici talimatları ve ilgili hizmet koşulları doğrultusunda yürütülmelidir. Kurum, bakım sorumluluğunu yalnızca tedarikçiye bıraktığını varsaymamalı ve kendi periyodik kontrol sistemini kurmalıdır.
Birçok OED kendi kendine test yaparak durum göstergesi üzerinden hazır olup olmadığını bildirir. Ancak otomatik test özelliği, kurumun görsel kontrol ve kayıt sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
Batarya kontrolü
Durum göstergesi, üretici tarafından belirtilen batarya ömrü, cihazın bekleme koşulları ve kullanım sonrası tüketim birlikte izlenmelidir.
Elektrot kontrolü
Ambalaj bütünlüğü ve son kullanım tarihi izlenmeli; açılmış, kullanılmış, hasarlı veya süresi geçmiş elektrotlar yenilenmelidir.
Durum göstergesi
Hazır göstergesinin normal durumu bilinmeli; hata veya uyarı halinde cihaz acil olarak değerlendirilmelidir.
Kabin ve aksesuarlar
Kabin, alarm, işaretleme, taşıma çantası ve yardımcı malzemeler eksiksiz ve kullanılabilir durumda tutulmalıdır.
Sarf süreleri modele göre değişir
Batarya ve elektrotlar için tek bir genel değişim süresi vermek doğru değildir. Kurum, yalnızca satın aldığı modele ait üretici kullanım kılavuzunu, ürün etiketlerini ve teknik servis bildirimlerini esas almalıdır.
Personel eğitimi ve acil durum planı nasıl hazırlanmalıdır?
Kurum, OED’nin acil durum planında kim tarafından getirileceğini, 112’nin kim tarafından aranacağını, temel yaşam desteğini kimin başlatacağını ve olay alanının nasıl yönetileceğini önceden belirlemelidir.
OED cihazları kullanıcıyı sesli ve görsel komutlarla yönlendirebilir; ancak düzenli eğitim ve tatbikat, olay anındaki tereddüdü azaltır. Özellikle güvenlik, iş sağlığı ve güvenliği, insan kaynakları, spor tesisi, revir, danışma ve vardiya sorumluları planlamaya dahil edilmelidir.
-
Rolleri yazılı olarak tanımlayın
112 çağrısı, temel yaşam desteği, cihazın getirilmesi, kalabalık kontrolü ve ambulans ekibinin karşılanması için görev dağılımı yapın.
-
Tüm çalışma saatlerini kapsayın
Plan yalnızca gündüz personeline bağlı olmamalı; gece, hafta sonu, vardiya ve izin dönemlerinde de uygulanabilir olmalıdır.
-
Düzenli tatbikat gerçekleştirin
Cihaza ulaşma, 112’yi arama ve temel yaşam desteği akışını içeren senaryolarla erişim gecikmelerini ve görev belirsizliklerini belirleyin.
-
Çalışanları bilgilendirin
OED’nin yeri, acil çağrı yöntemi ve kurum içi alarm prosedürü çalışanların kolayca anlayabileceği biçimde duyurulmalıdır.
Cihaz yalnızca uygun ritimde şok önerir
OED, kişinin ritmini analiz eder ve yalnızca cihaz algoritmasının şoklanabilir olarak değerlendirdiği ritimlerde şok sürecini başlatır. Her kalp durmasında şok uygulanmaz; cihazın komutları izlenirken temel yaşam desteği ve 112 süreci sürdürülür.
OED kullanıldıktan sonra kurum ne yapmalıdır?
OED kullanıldıktan sonra cihazın yeniden kullanıma hazır hale getirilmesi, olay kayıtlarının tamamlanması ve gerekli teknik değerlendirmelerin yapılması kurumun sorumluluğundadır.
Ambulans ekibine cihazın kullanıldığı, şok verilip verilmediği ve bilinen müdahale süreci aktarılmalıdır. Olay sonrasında sağlık verileri ve cihaz kayıtları yalnızca yetkili kişilerce, ilgili gizlilik ve veri koruma kurallarına uygun biçimde işlenmelidir.
-
Sağlık ekibine bilgi aktarın
112 ekibine olayın yaklaşık başlangıç zamanı, yapılan temel yaşam desteği ve cihazın verdiği yönlendirmeler hakkında mevcut bilgiler iletilmelidir.
-
Olay ve cihaz verisini koruyun
Cihazda oluşan olay kaydı silinmemeli; veri aktarımı yalnızca yetkili süreçler üzerinden gerçekleştirilmelidir.
-
Kullanılan sarfları yenileyin
Elektrotlar değiştirilir; batarya kapasitesi ve diğer aksesuarlar üretici talimatına göre kontrol edilir.
-
Cihazı uygun biçimde temizleyin
Temizlik ve dezenfeksiyon işlemi, cihaz yüzeyine zarar vermeyecek ürün ve yöntemlerle kullanım kılavuzuna göre yapılmalıdır.
-
Hazır durumunu doğrulayın
Cihaz yeniden yerine konulmadan önce durum göstergesi, elektrot bağlantısı, batarya ve kabin kontrol edilmelidir.
-
Süreci değerlendirin
Erişim, iletişim, görev dağılımı veya malzeme eksikliği tespit edilmişse acil durum prosedürü güncellenmelidir.
Kurumlar için OED kontrol listesinde neler bulunmalıdır?
Kurumsal kontrol listesi, cihazın kayıt durumundan kullanım sonrası hazırlığa kadar bütün yaşam döngüsünü kapsamalıdır. Aşağıdaki tablo, satın alma sonrasında oluşturulabilecek temel takip yapısını gösterir.
| Sorumluluk | Kontrol konusu | Kayıt veya kanıt |
|---|---|---|
| Teslimat kabulü | Seri numarası, model, aksesuar, kılavuz ve belgeler | Teslim ve muayene tutanağı |
| Ürün ve envanter kaydı | ÜTS durumu ve kurum demirbaş kaydı | ÜTS veya envanter kayıt çıktısı |
| OED-Net süreci | Güncel entegrasyon ve veri akışı gereklilikleri | Sistem kayıt veya entegrasyon belgesi |
| Konumlandırma | Görünürlük, erişim, işaretleme ve çevre şartları | Yerleşim planı ve fotoğraflı kayıt |
| Rutin kontrol | Durum göstergesi, fiziksel hasar, kabin ve aksesuarlar | Tarihli kontrol formu |
| Sarf takibi | Batarya durumu ve elektrot son kullanım tarihi | Sarf takip çizelgesi |
| Eğitim | İlgili personelin eğitim ve farkındalık durumu | Katılım listesi ve eğitim kaydı |
| Tatbikat | Ulaşma süresi, görev dağılımı ve iletişim | Tatbikat değerlendirme formu |
| Kullanım sonrası süreç | Veri, temizlik, sarf değişimi ve yeniden hazırlık | Olay ve yeniden hazırlık formu |
Kontrol periyodu belirlenirken üreticinin kullanım kılavuzu, kurumun risk değerlendirmesi, cihazın bulunduğu çevre ve güncel resmî düzenlemeler birlikte dikkate alınmalıdır. Sadece son kullanım tarihlerini izlemek yeterli değildir; cihazın fiziksel durumu ve hazır göstergesi de kontrol edilmelidir.
OED satın alan kurumların sık sorduğu sorular
ÜTS kaydı yapıldıysa OED-Net kaydı da tamamlanmış olur mu?
Hayır. ÜTS işlemleri ile OED-Net entegrasyonu farklı amaçlara hizmet eden süreçlerdir. Kurum her iki sistem için geçerli gereklilikleri ayrı ayrı doğrulamalıdır.
OED yalnızca sertifikalı ilk yardımcı tarafından mı kullanılabilir?
OED’ler kullanıcıyı sesli ve görsel komutlarla yönlendirecek biçimde tasarlanır. Bununla birlikte kurumların çalışanlarına ilk yardım ve OED farkındalığı kazandırması, görev dağılımı yapması ve düzenli tatbikat düzenlemesi güvenli uygulamayı destekler.
OED kilitli bir dolapta saklanabilir mi?
Cihazı güvenlik amacıyla erişimi geciktiren kilitli bir alanda tutmak uygun değildir. Kabin kullanılacaksa kolay açılmalı, cihaz görünür olmalı ve acil durumda gereksiz gecikme oluşturmamalıdır.
Cihaz kendi kendine test yapıyorsa ayrıca kontrol gerekir mi?
Evet. Otomatik test sistemi önemli bir güvenlik özelliğidir; ancak durum göstergesi, elektrot tarihi, batarya, fiziksel hasar, kabin ve aksesuarların kurum tarafından düzenli kontrol edilmesi gerekir.
OED her kalp durmasında şok verir mi?
Hayır. Cihaz kalp ritmini analiz eder ve yalnızca şok uygulanması uygun görülen ritimlerde şok önerir veya modeline göre uygular. Kullanıcı cihazın komutlarına uymalı, 112 ile iletişimi ve temel yaşam desteğini sürdürmelidir.
Kurumsal OED Planlaması
Satın alma sonrasındaki süreci birlikte planlayın
OED seçimi, kurumsal yerleşim planı, aksesuar takibi ve kullanım sonrası hazırlık süreçleri hakkında bilgi almak için Biltek Medikal ile iletişime geçebilirsiniz. Kurumunuza özgü mevzuat değerlendirmesi için ilgili kamu birimlerinden veya hukuk danışmanınızdan görüş alınmalıdır.
Kaynakça
- T.C. Sağlık Bakanlığı Acil Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Otomatik Eksternal Defibrilatörlere İlişkin Yönetmelik duyurusu, 17 Aralık 2025. :contentReference[oaicite:2]{index=2}
- 9 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete, Otomatik Eksternal Defibrilatör düzenlemesi.
- T.C. Sağlık Bakanlığı Acil Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü, OED Rehberi, 17 Nisan 2026. :contentReference[oaicite:3]{index=3}
- T.C. Sağlık Bakanlığı Acil Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü, OED Rehberi ve OED Entegrasyon ve Bilişimi Kılavuzu duyurusu, 17 Nisan 2026. :contentReference[oaicite:4]{index=4}
- T.C. Sağlık Bakanlığı, İlk Yardım Eğitim Materyalleri: Temel Yaşam Desteği ve OED.
- Cihaza ait güncel üretici kullanım kılavuzu, ürün etiketleri ve teknik servis dokümanları.