OED Cihazını Kimler Kullanabilir?
OED kullanım yetkisi
OED cihazını sağlık meslek mensupları, sertifikalı ilk yardımcılar ve ani kalp durmasına tanık olan halktan kurtarıcılar kullanabilir. Cihaz, kullanıcıyı sesli ve görsel komutlarla yönlendirir; ancak OED kullanımı 112 çağrısının ve temel yaşam desteğinin yerine geçmez.
Türkiye’de yürürlükteki düzenleme, otomatik eksternal defibrilatör kullanımını yalnızca doktor veya sağlık personeliyle sınırlandırmaz. Acil durumda olay yerinde bulunan bir kişi de cihazın komutlarını izleyerek müdahaleye katılabilir. Eğitim almak ise doğru karar verme, güvenliği sağlama ve göğüs basılarındaki kesintileri azaltma açısından önemlidir.
OED Cihazını Kimler Kullanabilir?
OED cihazı sağlık meslek mensupları, ilk yardımcılar ve halktan kurtarıcılar tarafından kullanılabilir. 9 Aralık 2025 tarihli düzenleme, OED kullanımında bu üç kullanıcı grubunu tanımlar ve halka açık alanlarda erken müdahaleyi destekleyen bir çerçeve oluşturur.
Bu yaklaşımın temel nedeni, ani kalp durmasında profesyonel sağlık ekibi olay yerine ulaşmadan önce müdahaleye ihtiyaç duyulabilmesidir. OED cihazları kalp ritmini kendisi analiz eder ve yalnızca şok uygulanabilir bir ritim algıladığında şok önerir veya tam otomatik modelde gerekli uyarıların ardından şoku uygular.
OED cihazları ve kurumsal medikal çözümler hakkında genel bilgi için Aselsan Oed ziyaret edebilirsiniz.
Sağlık meslek mensupları
Hekim, paramedik, acil tıp teknisyeni, hemşire ve görev alanı kapsamında temel yaşam desteği uygulayan diğer sağlık personeli OED kullanabilir.
İlk yardımcılar
Geçerli ilk yardım eğitimi ve sertifikası bulunan kişiler, eğitimlerinde öğrendikleri temel yaşam desteği basamaklarıyla birlikte OED kullanabilir.
Halktan kurtarıcılar
Acil olaya tanık olan ve profesyonel sağlık mesleği bulunmayan kişiler, cihaz komutlarını ve 112 yönlendirmesini izleyerek müdahaleye katılabilir.
Kurum personeli
İş yeri, okul, otel, spor tesisi veya alışveriş merkezi çalışanları, özellikle OED farkındalık eğitimi almışlarsa cihazı daha kontrollü kullanabilir.
Kullanım yalnızca sağlık çalışanlarıyla sınırlı değildir
Yürürlükteki düzenleme, ani kalp durmasına tanık olan halktan kurtarıcıyı da OED kullanabilecek kişiler arasında değerlendirir. OED mevzuatı, cihaz türleri ve uygulama esaslarının sade açıklaması için defibrilatör ve OED mevzuatı rehberini inceleyebilirsiniz.
Kullanıcı Grupları Arasındaki Farklar Nelerdir?
Kullanıcı grupları arasındaki temel fark mesleki yetkinlik, alınan eğitim ve olay yönetimindeki sorumluluk düzeyidir; cihazın analiz ve şok güvenliği ise OED tarafından yönetilir.
| Kullanıcı grubu | Tipik bilgi ve deneyim | Müdahaledeki temel rol |
|---|---|---|
| Sağlık meslek mensubu | Mesleki eğitim kapsamında temel veya ileri yaşam desteği bilgisine sahip olabilir. | Hastayı değerlendirir, temel yaşam desteğini ve OED kullanımını mesleki yetkinliği kapsamında yürütür. |
| İlk yardımcı | Yetkili eğitim merkezi tarafından verilen ilk yardım eğitimini tamamlamıştır. | Ortam güvenliğini sağlar, 112’yi arar, temel yaşam desteği uygular ve OED komutlarını izler. |
| Halktan kurtarıcı | Sağlık mesleği veya geçerli ilk yardımcı sertifikası bulunmayabilir. | Acil çağrıyı başlatır, 112 yönlendirmesini ve cihazın sesli-görsel komutlarını uygular. |
| Kurumda görevlendirilen personel | OED farkındalık eğitimi, tatbikat veya ilk yardım eğitimi almış olabilir. | Cihazın hızla getirilmesini, güvenli kullanımını ve olay sonrası kurum sürecini destekler. |
Sağlık çalışanı olmayan bir kullanıcının görevi tanı koymak veya kalp ritmini yorumlamak değildir. Kullanıcı; kişinin tepkisiz ve normal solumadığını değerlendirdikten sonra 112’yi arar, temel yaşam desteğine başlar ve OED’nin yönlendirmelerini izler.
Halktan Kurtarıcı Ne Demektir?
Halktan kurtarıcı, sağlık meslek mensubu olmamasına rağmen ani kalp durmasına tanık olarak acil yardım zincirini başlatan ve olay yerinde müdahaleye katılan kişidir.
Bu kişi iş arkadaşı, öğretmen, güvenlik görevlisi, antrenör, mağaza çalışanı, yolcu veya olay yerinden geçen herhangi bir vatandaş olabilir. Halktan kurtarıcıdan profesyonel teşhis koyması beklenmez; kişiden yanıt alınamaması ve normal solunum bulunmaması durumunda acil yardım çağrısını başlatması beklenir.
-
Ortam güvenliğini kontrol eder
Trafik, elektrik, su, yangın veya başka bir tehlike varsa kendisini ve çevredeki kişileri riske atmadan güvenliği değerlendirir.
-
Kişinin yanıtını ve solunumunu değerlendirir
Kişiye seslenir, omuzlarına nazikçe dokunur ve normal solunum bulgularını kontrol eder.
-
112 acil çağrısını başlatır
Mümkünse telefonu hoparlöre alır ve çağrı görevlisinin verdiği talimatları uygular.
-
Temel yaşam desteğine başlar
Kişi tepkisiz ve normal solumuyorsa, aldığı eğitim veya 112 yönlendirmesi doğrultusunda göğüs basılarını başlatır.
-
OED komutlarını izler
Cihazı açar, pedleri gösterildiği şekilde çıplak göğse yerleştirir ve analiz ile şok uyarılarına uyar.
OED Kullanmak İçin Eğitim Gerekli midir?
Acil durumda halktan kurtarıcının OED kullanabilmesi için sağlık personeli olması gerekmez; buna karşın önceden alınan OED ve ilk yardım eğitimi müdahalenin daha hızlı, düzenli ve güvenli yürütülmesini destekler.
OED cihazları, ritmi kullanıcı yerine analiz edecek ve uygulanacak adımları sesli ya da görsel olarak bildirecek biçimde tasarlanır. Bu nedenle kullanıcıdan elektrokardiyografi yorumu yapması veya şok gerekip gerekmediğine kendisinin karar vermesi beklenmez.
Eğitim; cihazın dolaptan çıkarılması, ped paketinin açılması, pedlerin doğru yerleştirilmesi, analiz sırasında temasın kesilmesi ve şok sonrasında göğüs basılarına hemen dönülmesi gibi kritik basamakların önceden öğrenilmesini sağlar.
Eğitim aramak müdahaleyi geciktirmemelidir
Ani kalp durması şüphesinde çevrede eğitimli bir kişi bulunmuyorsa OED kullanılmadan beklenmemelidir. 112 aranmalı, telefon hoparlöre alınmalı ve cihazın komutları adım adım izlenmelidir.
OED Ne Zaman Kullanılmalıdır?
OED, tepki vermeyen ve normal solumayan bir kişide ani kalp durması şüphesi bulunduğunda kullanılmalıdır. Normal soluyan veya bilinçli bir kişiye OED uygulanmaz.
Kişi tepki vermiyor
Seslenmeye ve omuzlarına nazikçe dokunulmasına anlamlı bir yanıt alınmıyorsa bilinç kaybı düşünülür.
Normal solunum bulunmuyor
Göğüs düzenli yükselip alçalmıyor veya yalnızca düzensiz iç çekme biçiminde soluklar görülüyorsa acil süreç başlatılır.
112 aranıyor
Bir kişi 112’yi ararken başka bir kişi OED’yi getirir ve mümkünse göğüs basıları sürdürülür.
Cihaz ritmi analiz ediyor
Pedler takıldıktan sonra şok kararı kullanıcı tarafından değil, cihazın ritim analiz sistemi tarafından verilir.
OED her kalp durmasında şok uygulamaz. Cihaz, şok uygulanabilir ritim algılamazsa “şok önerilmiyor” uyarısı verir. Bu uyarı müdahalenin sona erdiği anlamına gelmez; cihaz ve 112 yönlendirmesi doğrultusunda temel yaşam desteği sürdürülür.
OED Kullanan Kişinin Sorumlulukları Nelerdir?
OED kullanan kişinin temel sorumluluğu güvenliği sağlamak, 112 çağrısını geciktirmemek, cihaz komutlarını izlemek ve analiz ile şok sırasında kimsenin hastaya dokunmadığından emin olmaktır.
- Kişinin tepkisiz ve normal solumadığını değerlendirmek.
- 112’yi aramak veya belirli bir kişiye aratmak.
- OED gelene kadar göğüs basılarını başlatmak ve gereksiz kesintileri önlemek.
- Pedleri kıyafet üzerine değil, çıplak ve kuru göğse yerleştirmek.
- Analiz sırasında kişiye dokunulmamasını sağlamak.
- Şok önerildiğinde çevrede fiziksel temas bulunmadığını kontrol etmek.
- Şoktan sonra veya şok önerilmediğinde temel yaşam desteğine devam etmek.
- Sağlık ekibi müdahaleyi devralana kadar cihazı açık ve pedleri bağlı tutmak.
Şok kararını kullanıcı vermez
Kullanıcı cihazı açar ve pedleri doğru biçimde yerleştirir. Kalp ritminin şok gerektirip gerektirmediğini OED analiz eder. Cihaz şok önermediği sürece şok düğmesine basılması mümkün değildir veya cihaz şok uygulamaz.
OED Bulunduran Kurumlar Nelere Dikkat Etmelidir?
OED bulunduran kurumlar cihazın erişilebilirliğini, görünür işaretlemesini, periyodik kontrollerini, sarf malzemelerini ve personel farkındalığını birlikte yönetmelidir. Cihazın yalnızca satın alınması, acil durumda etkin biçimde kullanılabilmesi için yeterli değildir.
| Kontrol alanı | Uygulanacak yaklaşım | Olası risk |
|---|---|---|
| Konumlandırma | Cihaz kolay görülen, yönlendirme işaretleri bulunan ve hızlı erişilebilen bir noktada tutulur. | Kilitli veya uzak konum, acil müdahaleyi geciktirebilir. |
| Durum kontrolü | Cihazın hazır göstergesi, fiziksel durumu ve varsa uyarı bildirimleri düzenli olarak kontrol edilir. | Arıza veya düşük batarya uyarısı fark edilmeyebilir. |
| Pedler | Ped paketinin bütünlüğü, uyumluluğu ve son kullanma tarihi takip edilir. | Süresi geçmiş veya açılmış pedler acil durumda kullanılamayabilir. |
| Personel farkındalığı | Çalışanlara cihazın yeri, 112 çağrısı ve temel kullanım sırası anlatılır. | Cihaz mevcut olsa bile kimse yerini veya nasıl getirileceğini bilmeyebilir. |
| Kayıt ve takip | Güncel mevzuat, üretici talimatları ve kurum prosedürleri doğrultusunda kayıt süreçleri yürütülür. | Bakım, sarf değişimi veya olay sonrası kayıtlar eksik kalabilir. |
ÜTS kaydı, cihazın ürün takip süreçleriyle; ulusal OED kayıt veya veri sistemleri ise konum, erişim, kullanım ve olay verilerinin yönetimiyle ilgili farklı süreçlerdir. Kurumlar bu kavramları aynı işlem olarak değerlendirmemeli ve güncel resmî kılavuzları takip etmelidir.
OED Kullanımı Hakkında Sık Sorulan Sorular
OED kullanımıyla ilgili en yaygın sorular eğitim zorunluluğu, sağlık personeli olmayan kişilerin müdahalesi ve cihazın yanlış şok verip vermeyeceği üzerindedir.
Sağlık personeli olmayan bir vatandaş OED kullanabilir mi?
Evet. Ani kalp durmasına tanık olan halktan kurtarıcı, 112 yönlendirmesini ve OED’nin sesli-görsel komutlarını izleyerek cihazı kullanabilir.
OED kullanmak için ilk yardımcı sertifikası gerekir mi?
İlk yardımcı sertifikası ve OED eğitimi müdahale yetkinliğini artırır; ancak acil durumda halktan kurtarıcı kategorisindeki bir kişinin cihazı kullanabilmesi yalnızca sağlık mesleği veya sertifika sahibi olması koşuluna bağlanmamıştır.
Deneyimsiz kullanıcı yanlışlıkla şok verebilir mi?
OED kalp ritmini kendisi analiz eder. Şok uygulanabilir bir ritim algılanmadığında cihaz şok önermez; yarı otomatik modellerde şok düğmesi etkinleşmez veya şok verilmez.
Önce 112 mi aranmalı, OED mi kullanılmalı?
112 çağrısı mümkün olan en erken aşamada başlatılmalıdır. Birden fazla kişi varsa biri 112’yi ararken diğeri OED’yi getirir ve temel yaşam desteğine başlanır.
Cihaz şok önermiyorsa müdahale bitmiş midir?
Hayır. Şok önerilmemesi, kişinin profesyonel yardıma ihtiyaç duymadığı anlamına gelmez. Normal solunum yoksa cihaz ve 112 yönlendirmesine göre göğüs basıları sürdürülür.
Kurumsal OED çözümü
OED Cihazı ve Kurumsal Çözüm Bilgisi Alın
İş yeriniz, okulunuz, oteliniz, spor tesisiniz veya halka açık alanınız için OED cihazı, kabinet, aksesuar ve uygulama süreci hakkında Biltek Medikal ekibinden bilgi alın.
Kaynaklar
- 9 Aralık 2025 tarihli ve 33102 sayılı Resmî Gazete, Taşınabilir Otomatik Şok Cihazı Yönetmeliği.
- T.C. Sağlık Bakanlığı Acil Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Otomatik Eksternal Defibrilatörlere İlişkin Yönetmelik duyurusu.
- T.C. Sağlık Bakanlığı Acil Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü, OED Rehberi.
- T.C. Sağlık Bakanlığı Acil Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü, OED Entegrasyon ve Bilişim Kılavuzu.
- T.C. Sağlık Bakanlığı, OED eğitim ve ilk yardım farkındalık içerikleri.